Plan według kolejności narracji w częściach XX–XLVI i LXXIX–CLXXVII. Pomiędzy zawiązaniem zdrady a przygotowaniem do bitwy pozostaje pominięty odcinek poematu.
- Roland wskazuje Ganelona na posła do Marsyla, a ojczym odpowiada groźbą zemsty.
- Ganelon przyjmuje poselstwo i podczas podróży porozumiewa się z Blankandrynem.
- Przed Marsylem przedstawia plan zaatakowania pozostawionej w odwrocie tylnej straży.
- Ganelon przysięga zdradzić Rolanda.
- W dalszym wybranym fragmencie Oliwier dostrzega nadchodzące wojsko i prosi Rolanda o wezwanie Karola.
- Roland odmawia użycia rogu, a Turpin rozgrzesza przygotowujących się do walki Francuzów.
- Tylna straż stawia opór kolejnym atakom i ponosi coraz większe straty.
- Roland postanawia zatrąbić; po sporze z Oliwierem przyjmuje radę Turpina.
- Sygnał dociera do Karola; Ganelon próbuje go zbagatelizować, ale cesarz zawraca i każe uwięzić zdrajcę.
- Oliwier zostaje śmiertelnie ranny, pojednuje się z Rolandem i umiera.
- Roland zbiera ciała towarzyszy, a Turpin błogosławi zmarłych i ginie podczas próby przyniesienia wody.
- Roland odpiera próbę odebrania mu broni i bezskutecznie uderza Durendalem o skałę.
- Rycerz układa się twarzą ku Hiszpanii, wyznaje grzechy i wyciąga ku Bogu rękawicę.
- Aniołowie zabierają duszę Rolanda, a przybyły Karol zastaje poległych.