Geny odpowiadające za kolor ciała i kształt skrzydeł muszki owocowej (Drosophila melanogaster) występują na chromosomie 2. Dominujący allel genu odpowiadającego za kolor ciała (B) determinuje szarą barwę, a recesywny allel (b) warunkuje ciemne zabarwienie. Kształt skrzydeł zależy od dwóch alleli innego genu: dominujący allel (G) warunkuje normalne, proste skrzydła, natomiast allel recesywny (g) – skrzydła wygięte. Skrzyżowano podwójnie homozygotyczną, ciemną samicę o wygiętych skrzydłach z podwójnie heterozygotycznym, szarym samcem o prostych skrzydłach. Otrzymano liczne potomstwo o czterech fenotypach w różnej liczebności:
435 osobników szarych o prostych skrzydłach,
441 osobników ciemnych o skrzydłach wygiętych,
158 osobników szarych o skrzydłach wygiętych,
166 osobników ciemnych o prostych skrzydłach.
Zadanie 19.1
60%średni wynik CKE
Zapisz genotypy krzyżowanych osobników: wykorzystaj podane w tekście oznaczenia alleli obu genów.
Genotyp samicy:
Genotyp samca:
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Schemat punktowania:
1 p. – za prawidłowe zapisanie obu genotypów z użyciem oznaczeń podanych w tekście.
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Genotyp samicy: bbgg lub \(\frac{bg}{bg}\)
Genotyp samca: BbGg lub BG/bg lub bg/BG lub \(\frac{BG}{bg}\), \(\frac{bg}{BG}\)
Uwaga: Zapis genotypu \(\frac{bb}{gg}\) jest nieprawidłowy.
Zadanie 19.2
29%średni wynik CKE
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Zrekombinowane układy alleli w potomstwie muszek o opisanych genotypach powstały dzięki procesowi crossing-over, który zaszedł w
- spermatocytach.
- oocytach.
- plemnikach.
- komórkach jajowych.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Rozwiązanie
A
Schemat punktowania
1 p. – za poprawne zaznaczenie dokończenia zdania.
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Zadanie 19.3
19%średni wynik CKE
Oblicz odległość, w jakiej w chromosomie 2. leżą geny warunkujące kolor ciała i kształt skrzydeł muszki owocowej. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:
Odpowiedź:
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Schemat punktowania
2 p. – za prawidłowe obliczenie odległości pomiędzy genami i podanie wyniku z jednostką (cM, centymorgan, jednostka mapowa, dopuszczalny % rekombinantów lub częstość rekombinantów 27% lub 0,27).
1 p. – za zastosowanie prawidłowej metody obliczenia odległości pomiędzy genami (iloraz sumy rekombinantów i sumy wszystkich osobników), ale błąd w obliczeniach lub podanie wyniku z niewłaściwą jednostką (np. 0,27 cM lub 27).
0 p. – za nieprawidłową metodę obliczenia lub podanie jedynie wyniku, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Obliczenia:
\((435+441+158+166=)\;1200-100\%\)
\(324-X\%\)
\(324\times100\%=1200\times X\%\)
\(X=27\,\mathrm{cM}\) / jednostek mapowych / \(27\%\) (dopuszcza się 0,27 bez jednostki)
Uwaga:
Zdający może policzyć osobno odsetek, jaki stanowi każda z obu grup rekombinantów i zsumować je (wówczas, w zależności od przyjętego zaokrąglenia, wynik może wynosić: 26,99 cM [13,166% + 13,833%]).
Zadanie 19.4
36%średni wynik CKE
Zapisz oczekiwany stosunek fenotypów, który wystąpiłby w potomstwie tej pary muszek w sytuacji, gdyby geny warunkujące kolor ciała i kształt skrzydeł znajdowały się w różnych chromosomach.
Stosunek fenotypów:
szare o prostych skrzydłach : ciemne o wygiętych skrzydłach : szare o wygiętych skrzydłach : ciemne o prostych skrzydłach
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Rozwiązanie
szare o prostych skrzydłach : ciemne o skrzydłach wygiętych : szare o skrzydłach wygiętych : ciemne o prostych skrzydłach: \(1:1:1:1\).
Uwaga:
Odpowiedź dopuszczalna: \(\frac14:\frac14:\frac14:\frac14\) (po \(\frac14\)) lub \(25\%:25\%:25\%:25\%\) (po 25%).
Schemat punktowania
1 p. – za zapisanie właściwego stosunku fenotypów.
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.