Twój postęp zapisuje się tylko w tej przeglądarce. Zaloguj się, żeby nie stracić go po zmianie urządzenia. Zaloguj się
Stereometria – geometria przestrzenna

Prostopadłościan i sześcianPodstawa

Pudełko po butach i kostka do gry to dwa najprostsze modele brył przestrzennych. Gdy poznasz zależności między ich krawędziami, polami i przekątnymi, wiele zadań ze stereometrii stanie się przewidywalnych.

Matematyka ·1 min czytania ·6 ćwiczeń


Prostopadłościan ma sześć prostokątnych ścian i trzy wymiary: długość, szerokość oraz wysokość. Sześcian jest prostopadłościanem, w którym wszystkie te wymiary są równe.

Pojęcia, od których zaczynamy

Krawędź łączy dwa sąsiednie wierzchołki. Przekątna ściany łączy przeciwległe wierzchołki jednej prostokątnej ściany. Przekątna bryły łączy wierzchołki, które nie leżą na wspólnej ścianie, i biegnie przez wnętrze. To trzy różne rodzaje odcinków.

Aby obliczyć przekątną przestrzenną, najpierw wyznacz przekątną podstawy: \(d_p^2=a^2+b^2\). Następnie użyj drugiego trójkąta prostokątnego z wysokością \(c\): \(d^2=d_p^2+c^2\). Po połączeniu dostajesz \(d^2=a^2+b^2+c^2\). Ten tok wyjaśnia, skąd we wzorze trzy kwadraty.

Zasady i wzory

Prostopadłościan ma sześć prostokątnych ścian, a sześcian jest jego szczególnym przypadkiem z wszystkimi krawędziami równymi.

  • Przekątna ściany wynika z twierdzenia Pitagorasa w prostokącie.
  • Przekątna bryły korzysta z trzech wymiarów.
  • Pole całkowite to suma pól sześciu ścian.
\[V=abc,\quad P_c=2(ab+ac+bc),\quad d=\sqrt{a^2+b^2+c^2}\]

Dla sześcianu \(a=b=c\), więc \(d=a\sqrt3\).

Jak czytać rysunek?

Dwa użycia twierdzenia PitagorasaPrzekątna podstawy AC i bryły AG.Dwa użycia twierdzenia PitagorasaABCDEFGHdₚddₚ² = a² + b²; d² = dₚ² + c²

Na rysunku krótszy wyróżniony odcinek leży w podstawie, a dłuższy biegnie do przeciwległego górnego wierzchołka. Dla podstawy \(3\) na \(4\) pierwsza przekątna ma \(5\). Z wysokością \(12\) tworzy trójkąt o przeciwprostokątnej \(13\). Nie dodajemy długości \(5\) i \(12\).

Przykład krok po kroku

Oblicz przekątną prostopadłościanu o wymiarach 3, 4 i 12.

  1. Zapisz wzór.\(d=\sqrt{3^2+4^2+12^2}\)
  2. Dodaj kwadraty.\(d=\sqrt{9+16+144}=\sqrt{169}\)
  3. Oblicz.\(d=13\)

Typowy błąd

Przekątna bryły nie jest sumą trzech krawędzi.

\(d=3+4+12=19\)Długość wynika z twierdzenia Pitagorasa.
\(d=\sqrt{3^2+4^2+12^2}=13\)

Dodatkowy przykład i kontrola

Dla sześcianu o boku \(a\) otrzymujemy \(V=a^3\), \(P_c=6a^2\), przekątną ściany \(a\sqrt2\) i przekątną bryły \(a\sqrt3\). Przy \(a=2\) objętość wynosi \(8\), pole \(24\), a przekątne odpowiednio \(2\sqrt2\) i \(2\sqrt3\).

Prostopadłościan ma po dwie ściany o polach \(ab\), \(ac\), \(bc\), dlatego pole całkowite zawiera współczynnik \(2\). Przed obliczeniami sprowadź wszystkie krawędzie do tej samej jednostki. Długość, pole i objętość mają odpowiednio jednostkę liniową, kwadratową i sześcienną.

Najczęstsze pytania

Czym przekątna ściany różni się od przekątnej bryły?
Pierwsza leży na jednej ścianie. Druga łączy wierzchołki nieleżące na wspólnej ścianie i biegnie przez wnętrze bryły.
Dlaczego we wzorze na pole prostopadłościanu jest współczynnik 2?
Każdy z trzech rodzajów ścian występuje dwa razy: po dwie ściany o polach ab, ac i bc.

Poćwicz

ABCD

Przekątna ściany sześcianu o boku \(3\) ma długość:

ABCD

Prostopadłościan ma krawędzie \(3,4,12\). Ile wynosi jego przekątna?

ABCD

Prostopadłościan ma krawędzie \(3,4,12\). Ile wynosi jego pole całkowite?

ABCD

Uzupełnij zdanie: „Sześcian o krawędzi 5 ma objętość …”.

ABCD

Które zdanie poprawnie naprawia błąd: „Przekątna sześcianu o boku a ma długość \(a\sqrt{2}\).”?

ABCD

Pole całkowite sześcianu wynosi \(150\). Jaka jest długość jego krawędzi?

Sprawdź, ile już umiesz

Przećwicz to zagadnienie na fiszkach albo przejdź do zestawu zadań z całego działu.

Ebook PDF 395 zadań maturalnych z matematyki podstawowej z rozwiązaniami krok po kroku w jednym pliku. Zobacz ebook (19,99 zł)