Pytania o podmiot (subject questions)

Dwie osoby mogą uczestniczyć w tej samej czynności: ktoś wysyła wiadomość i ktoś ją otrzymuje. Pytania Who sent the message? oraz Who did you send the message to? dotyczą różnych uczestników. Żeby wybrać szyk, ustal najpierw, jak wyglądałaby pełna odpowiedź. Podmiot to osoba lub rzecz, o której orzekamy, np. w Maya called Ben podmiotem jest Maya, a Ben jest dopełnieniem.

Zastąp brakującego wykonawcę

Jeżeli nie wiesz, kto zadzwonił, zastąp Maya wyrazem who. Reszta zdania zostaje: Who called Ben? Nie potrzebujesz did, ponieważ who zajmuje miejsce podmiotu. Pytanie zachowuje formę czasu, np. called w przeszłości. To praktyczna metoda oparta na budowie odpowiedzi, a nie na tłumaczeniu polskiego kto lub kogo w oderwaniu od zdania.

• Who called Ben?Kto zadzwonił do Bena?

• What caused the delay?Co spowodowało opóźnienie?

Podmiot nie musi być człowiekiem. What może zastąpić rzecz, zdarzenie albo zjawisko. W What happened? pytasz o wydarzenie, więc nie dodajesz did. Natomiast w What did you see? wykonawca you jest znany: pytasz o zobaczony obiekt, zatem stosujesz zwykły szyk pytający z operatorem.

Porównuj całe odpowiedzi

W pytaniu o dopełnienie zachowaj znany podmiot, dodaj operator, a główny czasownik dostosuj do niego. Who did Ben call? daje odpowiedź Ben called Maya. Nie znaczy więc tego samego co Who called Ben? Zmiana kolejności może odwrócić kierunek relacji, mimo że wszystkie wyrazy są poprawne gramatycznie.

• Who did Ben call?Do kogo zadzwonił Ben?

• What did the storm damage?Co uszkodziła burza?

Przetestuj pytanie przez wpisanie konkretnego imienia w odpowiedzi. Jeżeli potrzebujesz zdania Someone helped Nina, pytasz Who helped Nina? Jeżeli odpowiedź ma brzmieć Nina helped someone, pytasz Who did Nina help? To rozróżnienie pomaga także w czytaniu: pomylenie ról może prowadzić do wyboru faktu odwrotnego do informacji w tekście.

Czas nadal ma znaczenie

Brak dodanego do nie oznacza, że każde pytanie o podmiot ma sam czasownik podstawowy. W Present Simple przy who i what bez wyraźnej mnogiej grupy zwykle używasz trzeciej osoby liczby pojedynczej. Who works here? może otrzymać odpowiedź Three people; pytający nie musiał znać liczby osób. W Past Simple wybierasz worked, bought lub inną właściwą formę.

• Who lives upstairs?Kto mieszka na górze?

• Which students live nearby?Którzy uczniowie mieszkają w pobliżu?

Jeżeli grupa pytająca zawiera rzeczownik mnogi, dopasuj czasownik do niego: Which students live nearby? Nie przenoś automatycznie końcówki -s z Who lives? na każde pytanie rozpoczynające się od which. Cała grupa Which students pełni tu funkcję podmiotu, a nie tylko słowo which.

Zachowaj istniejące operatory

W czasach Continuous i Perfect operatory nadal są potrzebne, ponieważ tworzą czas. Nie usuwaj is z Who is speaking? ani has z Who has taken my bag? Różnica polega na tym, że nie wprowadzasz dodatkowej inwersji: po grupie podmiotu następuje pełne orzeczenie. To samo dotyczy can, will i innych czasowników modalnych.

• Who is knocking at the door?Kto puka do drzwi?

• Who has used my laptop?Kto korzystał z mojego laptopa?

W pytaniu Who can help us? can nie jest nowo dodanym operatorem zastępującym do; jest częścią znaczenia możliwości. Nie pisz Who does can help us? Przykłady z Perfect i modalami pokazują, dlaczego hasło „pytanie o podmiot nie ma operatora” jest zbyt szerokie. Poprawna zasada dotyczy przede wszystkim niedodawania do w neutralnym twierdzącym pytaniu.

Rozszerzenie: przeczenie i nacisk

Pytanie przeczące potrzebuje odpowiedniej konstrukcji przeczenia. Who doesn't understand? pyta, kto nie rozumie, więc doesn't ma uzasadnioną funkcję. Who didn't attend? dotyczy nieobecności w przeszłości. Nie wykreślaj do wyłącznie dlatego, że who jest podmiotem. Możliwe jest także emfatyczne Who did call?, gdy rozmówca koryguje wcześniejsze przypuszczenie.

• Who doesn't eat meat?Kto nie je mięsa?

• Who can repair this chair?Kto potrafi naprawić to krzesło?

Which i whose w pytaniu o podmiot

Which team won? wybiera drużynę z rozważanego zbioru. Whose phone rang? pyta o właściciela telefonu, ale podmiotem jest całe whose phone. Telefon dzwonił, dlatego czasownik rang pozostaje bez did. W Whose phone did you borrow? podmiotem jest you, a telefon jest pożyczonym przedmiotem.

• Whose phone rang?Czyj telefon zadzwonił?

• Which team won the match?Która drużyna wygrała mecz?

Kontroluj najpierw rolę szukanego elementu, następnie czas i liczbę podmiotu. Na końcu porównaj pełne pytanie z odpowiedzią. Nie zmieniaj wykonawcy, nie usuwaj wymaganych operatorów czasów i nie traktuj każdego who jako automatycznego sygnału jednego szyku. Krótkie pytanie także musi dokładnie wskazywać brakującą informację.

Rozwiązanie krok po kroku

Wiesz, że ktoś pożyczył rower Oli. Zdanie odpowiedzi ma postać Someone borrowed Ola's bike. Szukana osoba jest podmiotem, więc zastępujesz someone przez who i zachowujesz borrowed: Who borrowed Ola's bike? Gdybyś wiedział, że Ola pożyczyła czyjś rower, odpowiedź brzmiałaby Ola borrowed someone's bike. Pytasz wtedy Whose bike did Ola borrow? Grupa whose bike jest dopełnieniem, a znany podmiot Ola pozostaje po did. Te pytania dotyczą innych informacji, mimo podobnego słownictwa.

Typowe błędy

Quiz i zadania poniżej stanowią autorski trening językowy.