Pytania – szyk i operatory

Chcesz dowiedzieć się, kiedy odjeżdża autobus, czy ktoś skończył pracę albo dlaczego spotkanie odwołano. W angielskim znak zapytania nie wystarcza: w zwykłym pytaniu zmienia się układ podmiotu i operatora. Podmiot wskazuje, o kim mówimy, a operator pomaga utworzyć pytanie, przeczenie lub odpowiedź skróconą. Najpierw ustal sens i czas, dopiero potem układaj słowa.

Najpierw znajdź czasownik

Jeżeli głównym czasownikiem jest be, przesuń jego formę przed podmiot. Nie dodawaj do. W pytaniu Are the tickets expensive? forma are opisuje stan, a nie trwającą czynność. Gdy zdanie zawiera czasownik modalny, np. can lub should, to właśnie on staje przed podmiotem. Pozostała część zachowuje formę wymaganą przez modal.

• Are these seats free?Czy te miejsca są wolne?

• Can your brother drive?Czy twój brat umie prowadzić?

W zdaniu złożonym z kilku form czasownika przenosisz tylko pierwszy operator. Z They have been waiting powstaje Have they been waiting?, nie Been they have waiting? Wyrazy po podmiocie pozostają w swojej kolejności. W ten sposób nie gubisz znaczenia czasu ani strony biernej.

Gdy potrzebujesz do, does lub did

W Present Simple z większością zwykłych czasowników użyj do albo does. Does wybierasz dla he, she, it i pojedynczych osób lub rzeczy. W Past Simple stosuj did niezależnie od osoby. Operator przejmuje oznaczenie czasu i osoby, dlatego następujący po nim czasownik wraca do formy podstawowej. Nie zapisuj jednocześnie did i went.

• Does the museum open on Sundays?Czy muzeum otwiera się w niedziele?

• Did Lena send the form?Czy Lena wysłała formularz?

Do może też być czasownikiem głównym oznaczającym wykonywanie czynności. W What do you do? pierwsze do tworzy pytanie, drugie niesie znaczenie. Podobnie have oznaczające posiadanie może wymagać do: Do you have a charger? Konstrukcję Have you got a charger? buduje się inaczej; nie mieszaj ich części.

Zachowaj czas i perspektywę

Is she working? pyta o czynność w toku, a Does she work? zwykle o zwyczaj lub stałe zajęcie. Have you finished? łączy zakończenie z sytuacją obecną, natomiast Did you finish yesterday? umieszcza je w zamkniętej przeszłości. Wybór operatora wynika z tego rozróżnienia, nie z długości zdania czy obecności osoby you.

• Is the printer working now?Czy drukarka teraz działa?

• Have you received my message?Czy otrzymałeś moją wiadomość?

Pytania o konkretną informację

Na początku dodaj what, where, when, why lub how, a dalej zbuduj zwykłe pytanie. Grupa pytająca może mieć kilka wyrazów: what time, how often, how much money. Przenieś całą grupę. What time does the film start? zachowuje what time razem, a start pozostaje bez końcówki -s po does.

• Where did you buy those shoes?Gdzie kupiłeś te buty?

• How often does Sara travel?Jak często Sara podróżuje?

Which zwykle wybiera spośród określonego zestawu, a what pozwala pytać szerzej. Wybór zależy od rozmowy: Which route should we take? sugeruje rozważane trasy. Słówko pytające musi odpowiadać informacji, której rzeczywiście brakuje. Pytanie o miejsce nie powinno otrzymać odpowiedzi opisującej wyłącznie godzinę.

Kiedy nie przestawiamy podmiotu

Who called you? pyta o wykonawcę. Who zajmuje miejsce podmiotu, dlatego w neutralnym pytaniu nie dodajesz did. Who did you call? pyta o odbiorcę twojego telefonu: podmiot you już występuje, więc potrzebny jest operator. Zanim zastosujesz regułę o inwersji, sprawdź, czy nie zastępujesz właśnie podmiotu.

• Who opened the window?Kto otworzył okno?

• Who did you invite?Kogo zaprosiłeś?

Rozszerzenie: przyimki i pytania przeczące

W codziennym neutralnym stylu przyimek często pozostaje na końcu pytania: Who are you waiting for? Nie usuwaj go tylko dlatego, że znalazł się daleko od czasownika. Pytanie przeczące może sugerować zdziwienie lub oczekiwanie. Didn't you book a room? nie brzmi tak samo neutralnie jak Did you book a room? Odpowiadaj zgodnie z faktem: Yes, I did oznacza, że pokój został zarezerwowany.

• Who are you speaking to?Z kim rozmawiasz?

• Didn't you check the address?Czy nie sprawdziłeś adresu?

Przed zakończeniem sprawdź, czy podmiot występuje tylko raz, operator odpowiada czasowi, a forma głównego czasownika do niego pasuje. Pytanie powinno zachować wszystkie istotne dane: miejsce, termin i uczestników. W dialogu po krótkiej odpowiedzi możesz dodać szczegół, dzięki któremu rozmowa nie kończy się na samym yes lub no.

Rozwiązanie krok po kroku

Chcesz zapytać o godzinę rozpoczęcia warsztatów. Zdanie informacyjne brzmi The workshop starts at ten. Usuwasz at ten, bo o tę informację pytasz, i wybierasz What time. Starts oznacza Present Simple, a workshop jest pojedyncze, więc potrzebujesz does. Zmieniasz starts na start. Wynik: What time does the workshop start? Sprawdź odpowiedź: At ten. Pasuje do pytania o godzinę. Nie zmieniaj pytania na When did the workshop start?, bo przeniosłoby wydarzenie do przeszłości.

Typowe błędy

Quiz i zadania poniżej stanowią autorski trening językowy.