Pytania pośrednie (indirect questions)

Na dworcu możesz zapytać Where is the ticket office? albo rozpocząć uprzejmiej: Could you tell me where the ticket office is? W drugim zdaniu właściwa informacja jest częścią większej konstrukcji. W tej części zależnej nie powtarzamy szyku pytania bezpośredniego. Uprzejme wprowadzenie zmienia sposób zwracania się do odbiorcy, ale nie musi zmieniać czasu wydarzenia.

Dwa poziomy jednego zdania

Rozdziel wprowadzenie Could you tell me od części where the ticket office is. Wprowadzenie może być pytaniem, lecz po where występuje podmiot i czasownik w szyku oznajmującym. W polskim różnica często jest niewidoczna, dlatego nie wystarczy tłumaczyć słowo po słowie. Sprawdź kolejność właśnie wewnątrz części zależnej.

• Could you tell me where the exit is?Czy mógłbyś mi powiedzieć, gdzie jest wyjście?

• Do you know when the shop opens?Czy wiesz, kiedy sklep się otwiera?

Zwróć uwagę na opens. W pytaniu bezpośrednim When does the shop open? osoba i czas są wyrażone przez does. Po usunięciu pytającego does końcówka wraca do czasownika: when the shop opens. Usuwasz funkcję pytającą operatora, a nie informację o czasie czy osobie.

Wh- pozostaje, do znika tylko jako operator pytania

Zachowaj where, when, why, how i inne wyrażenia pytające. W Past Simple po usunięciu did czasownik przyjmuje formę przeszłą: why she left. Nie usuwaj jednak każdego do: w what he does wyraz does jest czasownikiem głównym oznaczającym to, czym się zajmuje. Różnica funkcji decyduje, który element ma pozostać.

• I wonder why the bus stopped.Zastanawiam się, dlaczego autobus się zatrzymał.

• Do you know what he does?Czy wiesz, czym on się zajmuje?

W I wonder... całe zdanie jest oznajmujące, więc zwykle kończy się kropką. W Could you tell me...? całe zdanie jest pytaniem i wymaga znaku zapytania. Obecność where albo why nie przesądza o końcowej interpunkcji. Sprawdź funkcję całej wypowiedzi, a nie tylko jednego słowa w jej środku.

Pytanie tak/nie potrzebuje if lub whether

Jeżeli pytanie bezpośrednie nie zawiera słówka pytającego, wprowadź if lub whether w znaczeniu czy. Is the museum open? zmienia się w Do you know if the museum is open? Po if nadal występuje szyk oznajmujący. Tutaj if nie znaczy jeżeli: nie stawiasz warunku otwarcia muzeum, lecz pytasz o stan.

• Could you tell me if the price includes breakfast?Czy mógłbyś powiedzieć, czy cena obejmuje śniadanie?

• I would like to know whether they accept cards.Chciałbym wiedzieć, czy przyjmują płatności kartą.

If i whether często są wymienne w pytaniu zależnym tak/nie. Nie twórz więc zadania, w którym oba stoją wśród odpowiedzi, a tylko jeden jest uznany za poprawny bez dodatkowego ograniczenia. Whether szczególnie przydaje się przy wyraźnych alternatywach. Możesz powiedzieć whether we should stay or leave.

Operatory czasu pozostają po podmiocie

W pytaniu zależnym Perfect nadal wymaga have, Continuous nadal wymaga be, a możliwość nadal może być wyrażona przez can. Zmienia się ich pozycja wobec podmiotu. Have they arrived? przechodzi w whether they have arrived. Nie zmieniaj automatycznie have arrived na arrived, ponieważ stracisz wybraną perspektywę czasową.

• Do you know whether they have arrived?Czy wiesz, czy już przyjechali?

• Could you tell me when we can enter?Czy mógłbyś powiedzieć, kiedy możemy wejść?

Could we wprowadzeniu jest formą uprzejmości i samo nie narzuca przesunięcia całej wypowiedzi do przeszłości. Could you tell me where you live? może pytać o obecny adres. Osobnym zagadnieniem jest relacjonowanie dawnego pytania po asked, gdzie czas i zaimki zależą od perspektywy relacji. Nie mieszaj tych dwóch operacji.

Pytania o podmiot

Jeżeli who lub what jest podmiotem, szyk już przypomina oznajmujący. Who called? można włączyć jako Do you know who called? Nie dodawaj dodatkowego he ani operatora did. Z kolei Who did she call? staje się Do you know who she called? Podmiot she pozostaje, ponieważ pytanie dotyczy odbiorcy telefonu.

• Do you know who broke the handle?Czy wiesz, kto złamał uchwyt?

• I wonder who she invited.Zastanawiam się, kogo zaprosiła.

Rozszerzenie: whether to i przyimki

Przed bezokolicznikiem to używamy whether, nie if: I don't know whether to wait. Konstrukcja dotyczy wyboru działania przez domyślnego wykonawcę. Po przyimku również wybieramy whether, np. It depends on whether they agree. Nie przenoś zasady wymienności if/whether do każdego otoczenia. Zwróć uwagę, czy dalej stoi pełne zdanie, czy bezokolicznik.

• I don't know whether to wait.Nie wiem, czy czekać.

• It depends on whether they agree.To zależy od tego, czy się zgodzą.

Kontrola ma trzy kroki: znajdź granicę wprowadzenia, sprawdź podmiot przed czasownikiem w części zależnej i zachowaj właściwy czas. Potem wybierz znak końcowy zgodnie z całym zdaniem. Dzięki temu uprzejme pytanie będzie zarówno naturalne, jak i precyzyjne, zamiast zawierać dwa nałożone na siebie szyki pytające.

Rozwiązanie krok po kroku

Przekształcasz How much did the repairs cost? po Could you tell me. Zachowujesz całą grupę how much. Podmiot to the repairs. Usuwasz did, bo nie tworzymy drugiego bezpośredniego pytania. Czasownik cost ma taką samą formę podstawową i przeszłą, więc otrzymujesz Could you tell me how much the repairs cost? Znak zapytania odnosi się do całego Could you tell me. Nie dodawaj costs: zdanie dotyczy kosztu wykonanych napraw, a podmiot jest także mnogi.

Typowe błędy

Quiz i zadania poniżej stanowią autorski trening językowy.