Interesujesz się nauką języków: I am interested in learning languages. Wyszedłeś bez pożegnania: I left without saying goodbye. Gdy po przyimku nazywasz czynność czasownikiem, zwykle używasz formy -ing. Przyimek może należeć do czasownika, przymiotnika albo sam wprowadzać okoliczność. Nauczysz się znajdować całą ramę, rozpoznawać przyimkowe to i zachowywać właściwego wykonawcę działania. Sama lista końcówek nie wystarczy, jeśli wybierzesz zły przyimek.
1. Przyimek potrzebuje dopełnienia
Po in, on, at, of, for, about, without i innych przyimkach może stać rzeczownik: interested in music, good at tennis. Gdy dopełnieniem jest czynność, naturalna jest forma -ing: interested in learning, good at explaining. Nie zapisuj interested in learn ani good at to explain. Forma -ing zachowuje czasownikowe możliwości, np. dopełnienie learning Spanish, ale cała grupa pełni funkcję dopełnienia przyimka. Nie oznacza to automatycznie, że zdanie ma czas Continuous.
czasownik/przymiotnik + wymagany przyimek + forma -ing
succeed in solving; apologise for arriving; interested in learning; good at explaining. Przyimek należy do konkretnego połączenia.
| Rama | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| interested in | zainteresowany | interested in learning |
| good at | dobry w | good at explaining |
| afraid of | obawiający się | afraid of failing |
| think about | myśleć o | think about moving |
| apologise for | przepraszać za | apologise for interrupting |
| succeed in | odnieść sukces w | succeed in solving |
| without | bez | without saying |
| by | przez / poprzez | by practising |
| instead of | zamiast | instead of driving |
2. Przyimek określa relację
She improved by practising every day opisuje sposób poprawy: poprzez codzienne ćwiczenie. She left without saying goodbye wskazuje brak towarzyszącego pożegnania. He walked instead of driving pokazuje wybraną alternatywę. Nie zamieniaj by na without, mimo że po obu występuje -ing. Poprawna końcówka nie naprawi błędnej relacji logicznej. Najpierw nazwij sens: sposób, brak czynności, alternatywa, przyczyna czy temat myślenia. Potem wybierz właściwą pełną konstrukcję.
- He succeeded in solving the problem.Udało mu się rozwiązać problem.
- She apologised for interrupting us.Przeprosiła za przerwanie nam.
- We learned by making mistakes.Uczyliśmy się na błędach.
- He left without checking the address.Wyszedł bez sprawdzenia adresu.
- She is thinking about changing jobs.Myśli o zmianie pracy.
3. To nie zawsze wprowadza bezokolicznik
W I want to learn to należy do bezokolicznika. W I look forward to learning more jest przyimkiem w wyrażeniu look forward to. Dlatego po nim learning. Podobnie I am used to getting up early oznacza przyzwyczajenie. Nie myl go z I used to get up early, które opisuje dawny zwyczaj. Obecność be zmienia konstrukcję i sens: am used to doing a used to do. Po object to także występuje -ing, ponieważ to jest przyimkiem.
| Wzór | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| want to do | I want to get up early. | Chcę wcześnie wstawać. |
| be used to doing | I am used to getting up early. | Jestem przyzwyczajony. |
| used to do | I used to get up early. | Dawniej miałem taki zwyczaj. |
| look forward to doing | I look forward to meeting you. | Cieszę się na przyszłe spotkanie. |
4. Kto wykonuje czynność?
W She left without saying goodbye ta sama osoba wyszła i nie pożegnała się. Przy skracaniu pełnych zdań trzeba zachować wykonawcę. After finishing the report, Anna went home oznacza, że Anna skończyła raport. Jeśli raport skończył Tom, taki skrót zmieni sens. Można pozostawić pełne zdanie: After Tom finished the report, Anna went home. Nie usuwaj osobnego podmiotu tylko po to, by użyć -ing. Skrócenie powinno zachować tożsamość wykonawcy i chronologię.
5. Negacja i strona bierna
He apologised for not replying oznacza przeprosiny za brak odpowiedzi. Not stoi przed -ing i należy do przyczyny przeprosin. He did not apologise for replying zaprzecza przeprosinom i ma inny sens. Gdy podmiot podlega działaniu, użyj being + imiesłów: She left without being noticed. To ona nie została zauważona. She left without noticing him oznacza, że to ona go nie zauważyła. Jedno słowo being zmienia role, dlatego nie można go dowolnie usuwać.
6. Transformacja i rozszerzenie
Dane: She left and did not say goodbye. W obu częściach wykonawcą jest she, więc możesz połączyć: She left without saying goodbye. Without przejmuje znaczenie braku, dlatego nie dodajesz not. She left without not saying goodbye nie przekazywałoby tej samej prostej informacji. W kolejnym przykładzie He solved the problem successfully możesz użyć He succeeded in solving the problem. Succeeded wyraża sukces, in jest wymaganym przyimkiem, a solving jego dopełnieniem.
Rozszerzenie
before i after mogą wprowadzać pełne zdanie, np. before she left, lub skróconą grupę before leaving. Nie twórz reguły, że każde wystąpienie after musi być natychmiast zakończone -ing. W pełnej części zdania potrzebne są podmiot i forma osobowa. Formy Perfect, np. after having checked, mogą podkreślać wcześniejszość, ale samo after checking zwykle już jasno ustala kolejność.
Połącz bez zmiany wykonawcy: Anna checked the date. Then Anna bought the ticket. Użyj after i -ing.
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
After checking the date, Anna bought the ticket. Anna wykonuje obie czynności. Nie powtarzamy osobowego she checked w skróconej grupie.
Powiedz, że przeprosił za brak odpowiedzi. Użyj apologise for i reply.
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
He apologised for not replying. Not należy do reply, a nie do apologise. To przeprosiny za niewykonane działanie.
Kontrola końcowa: znajdź przyimek i wyrażenie, do którego należy; wybierz -ing; sprawdź wykonawcę, stronę i negację. Jeśli skracasz zdanie po before/after, upewnij się, że nie zgubiłeś osobnego podmiotu. W razie niejasności pełne zdanie jest lepsze niż krótka konstrukcja zmieniająca sens.
Quiz i zadania poniżej to autorskie ćwiczenia treningowe.