Make i let + bezokolicznik bez to

Rodzice pozwalają ci zaprosić znajomych: They let me invite my friends. Nauczyciel każe ponownie napisać odpowiedź: He makes me rewrite the answer. Let wyraża pozwolenie, a make może oznaczać zmuszenie lub spowodowanie działania. Oba czasowniki mają w tym użyciu wspólną budowę: po osobie wykonującej czynność stawiamy bezokolicznik bez to.

1. Pozwolenie a spowodowanie

Bezokolicznik bez to to podstawowa forma, np. leave, speak, be. Zdanie The joke made us laugh — Żart nas rozśmieszył — nie opisuje rozkazu. Make może mówić o skutku emocjonalnym lub fizycznym. Natomiast The guard made us leave oznacza, że strażnik zmusił nas do wyjścia. To kontekst rozstrzyga, jak przetłumaczyć make. Let nie gwarantuje skorzystania z pozwolenia: można dostać zgodę i zostać w domu.

• The music makes me feel calmer.Ta muzyka sprawia, że czuję się spokojniej.
• My uncle lets us use his garden.Wujek pozwala nam korzystać z jego ogrodu.
• The delay made everyone miss the connection.Opóźnienie sprawiło, że wszyscy stracili połączenie.
• Please let her explain.Proszę, pozwól jej wyjaśnić.

2. Odmieniamy make i let

W Present Simple przy he/she/it pojawia się makes lub lets. Drugi czasownik nie dostaje -s: She lets him choose. Przeszła i trzecia forma make to made; let ma formy let, let, let. Pytania i przeczenia ze zwykłym make/let budujemy z do, does lub did. Po operatorze wraca forma podstawowa pierwszego czasownika. Nie przenoś czasu przeszłego na oba czasowniki.

Zaimki po tych czasownikach mają postać me, him, her, us, them. W Let me think — Pozwól mi pomyśleć — let jest trybem rozkazującym. Takie krótkie wyrażenie bywa naturalną prośbą o chwilę, a nie dosłowną prośbą o formalne pozwolenie. Let me know oznacza „Daj mi znać”.

3. Co dokładnie zostaje zanegowane?

Porównaj They did not make me pay — Nie kazali mi płacić — i They did not let me pay — Nie pozwolili mi zapłacić. Pierwsze zdanie mówi o braku przymusu, drugie o braku pozwolenia. Z pierwszego nie wynika, że nie zapłaciłem dobrowolnie. Nie zamieniaj tych zdań tylko dlatego, że oba zawierają not. Negacja nie usuwa znaczenia czasownika, przy którym stoi.

• Don't let the dog run outside.Nie pozwól psu wybiec na zewnątrz.
• The teacher didn't make us stay.Nauczyciel nie kazał nam zostać.
• Does this noise make you feel tired?Czy ten hałas sprawia, że czujesz się zmęczony?

4. Rozszerzenie: strona bierna zmienia wzorzec

Strona bierna opisuje osobę, na którą oddziałuje ktoś inny. The manager made us wait przekształca się w We were made to wait by the manager. W stronie biernej make wraca to. Przy pozwoleniu zwykle użyj be allowed to: We were allowed to leave. Nie twórz zwykłej biernej konstrukcji pozwolenia przez mechaniczne we were let to leave.

Nie wszystkie użycia make zawierają drugi czasownik. The film made me sad — Film mnie zasmucił — ma po me przymiotnik sad. Nie dopisuj wtedy to. Z kolei Let us begin, częściej skrócone do Let's begin, jest propozycją wspólnego rozpoczęcia. Przeczenie propozycji to Let's not argue — Nie kłóćmy się. Apostrof odróżnia let's od lets w she lets us.

5. Rozwiązanie i typowe błędy

Masz przekazać: „Instruktor kazał nam powtórzyć ćwiczenie”. Wybierz make w przeszłości: made. Dodaj nas jako us. Po us wpisz repeat bez to i bez końcówki czasu. Całość: The instructor made us repeat the exercise. Jeśli rozpoczynasz od We, potrzebna będzie strona bierna: We were made to repeat the exercise by the instructor. Zachowaj wykonawcę polecenia, gdy wymaga tego transformacja.

Zanim wybierzesz formę, rozstrzygnij: pozwolenie, przymus czy skutek? Następnie sprawdź stronę czynną lub bierną. W ćwiczeniach treningowych liczy się zachowanie tej różnicy, a nie samo usunięcie to.