Sytuacja wypowiedzi
Podmiotem lirycznym jest Maryja, która przemawia w sytuacji męki Chrystusa. Anonimowego autora utworu nie należy utożsamiać z osobą mówiącą. Tekst nie rozwija rozbudowanej akcji: pokazuje kolejne zwroty cierpiącej matki do ludzi, Syna, archanioła Gabriela i innych matek. Wspomnienie Wielkiego Piątku umieszcza jej skargę w określonym momencie historii pasyjnej.
Prośba o wysłuchanie i współczucie
Na początku Maryja wzywa ludzi do wysłuchania opowieści o jej bólu. Zwraca się do młodych i starych, nie ograniczając kręgu odbiorców do jednej grupy. Podkreśla, że miała jedynego, ukochanego Syna, którego utrata pozbawia ją najbliższej osoby. Chce, aby jej cierpienie zostało zauważone i współodczute. Głos matki skraca dystans między postacią świętą a zwyczajnym ludzkim doświadczeniem.
Widok męki i pragnienie pomocy
Maryja mówi o krwawych ranach i przemocy doznawanej przez niewinnego Jezusa. Jej wypowiedź skupia się na cielesności cierpienia oraz bezsilności świadka. W bezpośrednim zwrocie do Syna prosi o udział w jego bólu i o słowa, które mogłyby ją pocieszyć.
Wylicza drobne czynności opiekuńcze: chciałaby podeprzeć opadającą głowę, otrzeć krew i podać wodę. Trzeba odróżnić pragnienie od działania. Utwór nie przedstawia tych gestów jako wykonanych. Matka wyraźnie stwierdza, że nie może dosięgnąć ciała zawieszonego wysoko na krzyżu. Zderzenie potrzeby pomocy z jej niemożnością stanowi jeden z najmocniejszych obrazów lamentu.
Zwrot do Gabriela
Kolejny adresat to archanioł Gabriel, związany ze zwiastowaniem. Maryja zestawia dawną obietnicę radości z aktualnym cierpieniem. Pyta, gdzie podziała się zapowiadana pociecha, skoro czuje ból przenikający całe ciało. Nie jest to scena nowego spotkania z aniołem ani jego odpowiedź: w tekście przemawia wyłącznie cierpiąca matka.
Apel do matek i zakończenie
Maryja zwraca się do innych kobiet mających dzieci. Prosi, aby modliły się o uchronienie przed doświadczeniem, które stało się jej udziałem. Więź między matkami opiera się na możliwości zrozumienia miłości do dziecka i strachu przed jego utratą. Skarga rozszerza się w ten sposób poza jednostkowy głos, nie tracąc osobistego charakteru.
W końcowym zwrocie do Jezusa Maryja potwierdza, że jest on jej jedynym Synem. Utwór pozostawia czytelnika przy bólu matki. Nie przedstawia scen zdjęcia z krzyża, pogrzebu ani zmartwychwstania.
Znaczenie lirycznego obrazu
Można odczytać utwór jako obraz Matki Bolesnej, ukazanej przede wszystkim przez bliskość, czułość i bezradność. Maryja nie występuje tu jako odległa, triumfująca władczyni; sama potrzebuje współczucia. Bezpośrednie zwroty i zdrobnienia wzmacniają emocjonalność wypowiedzi. To omówienie sposobu przedstawienia postaci, a nie dopisana fabuła.