Wyszukiwanie zaawansowane

Biologia (196 zadań)

Wyświetlono 71-80 z 196 zadań

Zadanie 12 (2 pkt) 2015, NF, P


Autosomalny allel (D), warunkujący obecność w erytrocytach czynnika Rh (Rh+), dominuje nad allelem (d) – brak czynnika Rh (Rh). W tabeli przedstawiono pary rodziców (A–D) o różnych grupach krwi pod względem czynnika Rh.

kobieta mężczyzna
A. Rh- Rh-
B. Rh- Rh+
C. Rh+ Rh-
D. Rh+ Rh+

Zadanie 12.1 (1 pkt) Układ krwionośny Układ odpornościowy Genetyka mendlowska

Trudne (23%)

Podaj wszystkie możliwe pary genotypów rodzicielskich, przy których prawdopodobieństwo urodzenia dziecka mającego grupę krwi Rh+ wynosi 100%. Zastosuj odpowiednie oznaczenia alleli, które zostały podane w tekście.


Zadanie 12.2 (1 pkt) Układ krwionośny Układ odpornościowy Genetyka mendlowska

Trudne (35%)

Spośród par rodziców A–D wybierz tę, w przypadku której może wystąpić choroba hemolityczna noworodka, wywołana tzw. konfliktem serologicznym. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając obecność Rh w erytrocytach dziecka i matki oraz możliwe genotypy ojca.

Zadanie 11 (2 pkt) 2015, NF, P


Autonomiczny układ nerwowy człowieka składa się z dwóch działających antagonistycznie części: współczulnej i przywspółczulnej. W tabeli przedstawiono przykłady efektów oddziaływania autonomicznego układu nerwowego na wybrane narządy trzech układów narządów w organizmie człowieka.

Efekt działania układu
przywspółczulnego współczulnego
serce zmniejszenie częstości skurczów serca
zwiększenie częstości skurczów serca
gruczoły jelitowe wzrost wydzielania enzymów trawiennych
zmniejszenie wydzielania enzymów trawiennych
oskrzela (mięśnie oskrzelowe)
zwężenie oskrzeli rozszerzenie oskrzeli

Zadanie 11.1 (1 pkt) Homeostaza organizmu człowieka Układ nerwowy

Średnie (50%)

Podaj, do której części autonomicznego układu nerwowego – współczulnej czy przywspółczulnej – odnosi się określenie używane w sytuacji zagrożenia: „walcz lub uciekaj”. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając wybrany z tabeli przykład działania tego układu w powiązaniu z pracą mięśni szkieletowych.


Zadanie 11.2 (1 pkt) Homeostaza organizmu człowieka Układ nerwowy

Średnie (52%)

Przedstaw, jakie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu ma antagonistyczne działanie obu części autonomicznego układu nerwowego w sytuacji wystąpienia zagrożenia i po jego ustąpieniu.

Zadanie 6 (3 pkt) 2015, NF, P


Rak wątroby jest chorobą, która może mieć wiele przyczyn. Jedną z nich jest wirusowe zapalenie wątroby typu B, wywołane przez wirus HBV. Wirus ten przenosi się podczas kontaktu z zakażoną krwią lub płynami ustrojowymi i namnaża się w komórkach wątroby. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) znacząca część ludzkości jest zainfekowana wirusem, ale u wielu ludzi zakażenie jest bezobjawowe i dochodzi do pełnego wyleczenia połączonego z nabyciem odporności. Ze względu na zmienność sekwencji DNA wirusa wyróżnia się kilka jego typów. WHO zaleca szczepienia przeciw HBV. W diagnostyce zakażeń wirusem HBV stosuje się kilka metod:

I. metodę serologiczną, w której wykrywa się we krwi antygeny powierzchniowe wirusa;
II. metodę serologiczną, w której wykrywa się we krwi przeciwciała przeciwko antygenom wirusa;
III. metodę, w której wykorzystuje się jedną z technik inżynierii genetycznej – technikę PCR.


Zadanie 6.1 (1 pkt) Homeostaza organizmu człowieka Układ odpornościowy Wirusy inżynieria genetyczna i medycyna molekularna Biotechnologia molekularna

Średnie (65%)

Oceń, czy sformułowane przez uczniów hasła propagujące szczepienia przeciw HBV zawierają informacje prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1. Należy zaszczepić się przeciw HBV, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu B. P F
2. Należy zaszczepić się przeciw HBV w celu zabezpieczenia się przed wniknięciem wirusa HBV do organizmu. P F
3. Należy zaszczepić się przeciw HBV, ponieważ dzięki temu uniknie się zachorowania na raka wątroby. P F

Zadanie 6.2 (1 pkt) Homeostaza organizmu człowieka Układ odpornościowy Wirusy inżynieria genetyczna i medycyna molekularna Biotechnologia molekularna

Średnie (66%)

Określ, za pomocą której metody diagnostycznej (I–III) można stwierdzić, że osoba zdrowa, która nie była szczepiona przeciw HBV, w przeszłości przeszła wirusowe zapalenie wątroby typu B. Odpowiedź uzasadnij.


Zadanie 6.3 (1 pkt) Homeostaza organizmu człowieka Układ odpornościowy Wirusy inżynieria genetyczna i medycyna molekularna Biotechnologia molekularna

Trudne (31%)

Podaj, którą metodę (I–III) należy zastosować, aby można było z największą dokładnością określić typ wirusa HBV, który w badanej próbce krwi znajduje się w bardzo małej ilości. Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie 20 (3 pkt) 2015, NF, P


Ekologiczna nisza podstawowa gatunku, czyli nisza potencjalnie zajmowana przez ten gatunek w warunkach optymalnych, jest często inna niż nisza zrealizowana, czyli rzeczywista, zajmowana w danych warunkach abiotycznych i biotycznych. Aby sprawdzić, czy na niszę ekologiczną wpływa konkurencja międzygatunkowa, badano dwa gatunki pąkli (skorupiaki osiadłe, obojnaki, rozmnażające się m.in. przez zapłodnienie krzyżowe). Pąkle te wykazują warstwowe rozmieszczenie na zalewanych wodą skałach wzdłuż wybrzeży Szkocji, Chthamalus stellatus jest znajdowany wyżej na skałach niż Balanus balanoides (rysunek A). Po usunięciu przez badaczy B. balanoides z niektórych jego stanowisk okazało się, że C. stellatus rozprzestrzenił się na tereny wcześniej zajmowane przez B. balanoides (rysunek B).

Schemat doświadczenia

Zadanie 20.1 (1 pkt) Populacja Nisza ekologiczna Zależności międzygatunkowe Zwierzęta bezkręgowe

Trudne (21%)

Sformułuj wniosek dotyczący wpływu konkurencji międzygatunkowej na niszę ekologiczną Chthamalus stellatus. We wniosku uwzględnij niszę zrealizowaną i podstawową.


Zadanie 20.2 (1 pkt) Populacja Nisza ekologiczna Zależności międzygatunkowe Zwierzęta bezkręgowe

Trudne (30%)

Oceń, czy na podstawie opisu tego doświadczenia i jego wyników można sformułować wnioski podane w tabeli. Zaznacz T (tak), jeśli wniosek wynika z tego doświadczenia, albo N (nie) – jeśli z niego nie wynika.

1. Zróżnicowanie nisz zrealizowanych Chthamalus stellatus i Balanus balanoides pozwala na koegzystencję populacji obu gatunków w biocenozie. T N
2. Usunięcie Chthamalus stellatus z jego stanowiska spowoduje, że Balanus balanoides zajmie wyższe partie skał. T N
3. Chthamalus stellatus ma szeroki zakres tolerancji, a Balanus balanoides ma wąski zakres tolerancji. T N

Zadanie 20.3 (1 pkt) Populacja Nisza ekologiczna Zależności międzygatunkowe Zwierzęta bezkręgowe

Średnie (55%)

Korzystając z podanych informacji, przedstaw jedną korzyść, jaką odnoszą pąkle z życia w skupiskach.

Zadanie 15 (2 pkt) 2015, NF, P


Na rysunku przedstawiono roślinę wilca ziemniaczanego, znaną pod nazwą „batat”. Jest to bylina powszechnie uprawiana w strefie międzyzwrotnikowej, na obszarach o wilgotnym i ciepłym klimacie. Bulwy korzeniowe tej rośliny, cenione jako pokarm człowieka, zawierają dużą ilość skrobi oraz inne węglowodany, a także białka, wiele witamin i składników mineralnych.

Batat

Zadanie 15.1 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Rośliny lądowe

Trudne (23%)

Określ, do której grupy roślin – jednoliściennych czy dwuliściennych – najprawdopodobniej należy batat. Odpowiedź uzasadnij, podając widoczne na rysunku dwie cechy liścia typowe dla tej grupy.


Zadanie 15.2 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Rośliny lądowe

Średnie (58%)

Przedstaw funkcję korzenia batata, inną niż utrzymywanie rośliny w podłożu i pobieranie wody z solami mineralnymi. Uwzględnij widoczne na rysunku przystosowanie w budowie korzenia do pełnienia tej funkcji.

Zadanie 7 (4 pkt) 2015, NF, P


Skrętnicę, która jest nitkowatym glonem zawierającym spiralnie skręcony chloroplast, umieszczono w roztworze zawierającym zdolne do aktywnego ruchu bakterie tlenowe. Wykonano trzy powtórzenia doświadczenia (A–C), które różniły się sposobem oświetlenia wybranej komórki skrętnicy:

  • zestaw A – komórka skrętnicy była oświetlona światłem białym punktowo w dwóch miejscach (1 i 2)
  • zestaw B – komórka skrętnicy była oświetlona równomiernie światłem białym
  • zestaw C – komórka skrętnicy była oświetlona punktowo światłem czerwonym w miejscu (3) i zielonym – w miejscu (4).
  • Każdy z zestawów był zabezpieczony przed dostaniem się powietrza atmosferycznego z zewnątrz. Po pewnym czasie można było zaobserwować charakterystyczne rozmieszczenie bakterii wokół komórek skrętnicy. Warunki i wyniki doświadczenia zilustrowano na poniższych rysunkach.

    Doświadczenie na skrętnicy

    Zadanie 7.1 (1 pkt) Bakterie Fotosynteza

    Średnie (41%)

    Wyjaśnij, czym jest spowodowany sposób rozmieszczenia bakterii przedstawiony na rysunku B. W odpowiedzi uwzględnij odpowiedni proces zachodzący w komórce skrętnicy.


    Zadanie 7.2 (2 pkt) Bakterie Fotosynteza

    Łatwe (79%)

    Spośród podanych propozycji wybierz dwa właściwe sformułowania problemu badawczego i dwa odpowiednio sformułowane wnioski dotyczące przedstawionych doświadczeń. Wpisz numery tych propozycji w wyznaczone miejsca.

  • Wpływ barwy światła na zachodzenie procesu fotosyntezy w komórkach skrętnicy.
  • W procesie fotosyntezy komórki skrętnicy wykorzystują światło o czerwonej barwie.
  • W którym obszarze komórki skrętnicy zachodzi proces fotosyntezy?
  • Badania nad wykorzystaniem światła w procesie fotosyntezy.
  • W cytozolu skrętnicy nie zachodzi faza fotosyntezy zależna od światła.
  • Problemy badawcze:
    Wnioski:


    Zadanie 7.3 (1 pkt) Bakterie Fotosynteza

    Średnie (43%)

    Oceń, czy na podstawie przedstawionych doświadczeń można stwierdzić, że bakterie wykazują fototaksję dodatnią – przemieszczają się w kierunku światła. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając odpowiedni zestaw doświadczalny.

    Zadanie 5 (3 pkt) 2015, NF, P


    Na uproszczonym schemacie przedstawiono obieg azotu w przyrodzie, czyli cykl przemian wolnego azotu cząsteczkowego oraz jego związków nieorganicznych (np. amoniaku, azotanów(III) i (V)) i związków organicznych (np. białek). Istotną rolę w obiegu azotu odgrywają bakterie.


    Zadanie 5.1 (1 pkt) Przepływ energii i krążenie materii w przyrodzie

    Średnie (42%)

    Na podstawie schematu oceń, czy poniższe informacje dotyczące udziału organizmów w krążeniu azotu są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

    1. Bakterie wykorzystują obecne w środowisku nieorganiczne i organiczne związki azotowe. P F
    2. Rośliny pobierają azot bezpośrednio ze środowiska w postaci azotanów(V), soli amonowych i azotu atmosferycznego. P F
    3. Zwierzęta uczestniczą w przemianie nieorganicznych związków zawierających azot w azotowe związki organiczne, np. w białka. P F

    Zadanie 5.2 (1 pkt) Bakterie Rośliny – odżywianie się

    Średnie (51%)

    Wybierz ze schematu jedną grupę bakterii i przedstaw jej rolę w przyswajaniu azotu przez rośliny.


    Zadanie 5.3 (1 pkt) Bakterie Rośliny – odżywianie się

    Trudne (35%)

    Która grupa bakterii uwzględniona na schemacie wykorzystuje przemiany związków azotowych jako źródło energii koniecznej do syntezy własnych związków organicznych? Podaj nazwę tej grupy i nazwę tego procesu.

    Grupa bakterii: Nazwa procesu:

    Zadanie 4 (6 pkt) 2015, NF, P


    Mitochondria i chloroplasty pochodzą najpewniej od bakterii żyjących samodzielnie, które zostały pobrane do wnętrza komórki przodka organizmów eukariotycznych, ale nie zostały strawione. W obydwu organellach dochodzi do syntezy ATP. Zgodnie z modelem chemiosmozy, dzięki transportowi elektronów przez przenośniki związane z błoną, protony (H+) są przepompowywane na jej drugą stronę: w mitochondriach z matriks do przestrzeni międzybłonowej, a w chloroplastach – ze stromy do wnętrza (światła) tylakoidu. W błonę wbudowany jest enzym – syntaza ATP, który wykorzystuje do swojego działania powstałą różnicę stężeń H+. Źródła elektronów, przechodzących przez przenośniki łańcucha transportu elektronów, są różne w mitochondriach i w chloroplastach, ale istota procesu chemiosmozy jest taka sama w obydwu organellach – co przedstawiono na poniższym schemacie.

    Na podstawie: Biologia, red. N.A. Campbell, Poznań 2012.

    Zadanie 4.1 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Średnie (41%)

    Podaj jeden argument na rzecz endosymbiotycznego pochodzenia mitochondriów i chloroplastów.


    Zadanie 4.2 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Trudne (33%)

    Na podstawie podanych informacji oceń prawdziwość stwierdzenia: „Synteza ATP w mitochondriach i chloroplastach zachodzi bezpośrednio w procesie przepompowywania protonów (H+) podczas transportu elektronów przez przenośniki łańcucha transportu elektronów”. Odpowiedź uzasadnij.


    Zadanie 4.3 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Trudne (32%)

    Określ, czy transport protonów (H+) z matriks mitochondrium i stromy chloroplastu jest aktywny, czy – bierny. Odpowiedź uzasadnij, korzystając z przedstawionych informacji.


    Zadanie 4.4 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Średnie (45%)

    Wyjaśnij, dlaczego zbyt wysoka temperatura może doprowadzić do zatrzymania syntezy ATP w mitochondriach i chloroplastach.


    Zadanie 4.5 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Średnie (41%)

    Podaj, w której fazie fotosyntezy (zależnej od światła czy niezależnej od światła) powstaje i do czego jest następnie wykorzystywany ATP wytwarzany w chloroplastach komórki roślinnej.


    Zadanie 4.6 (1 pkt) Enzymy Białka Fotosynteza Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe

    Trudne (29%)

    Podaj jeden przykład powiązania procesów metabolicznych zachodzących w chloroplastach z metabolizmem mitochondriów tej samej komórki roślinnej.

    Zadanie 1 (3 pkt) 2015, NF, P


    W tabeli cyfrą 1 zaznaczono obecność, a cyfrą 0 − brak niektórych cech u przedstawicieli wybranych gatunków strunowców. Obok tabeli zamieszczono drzewo filogenetyczne, na którym literami A–F oznaczono pewne grupy systematyczne strunowców oraz zaznaczono na gałęziach (liniach filogenetycznych) cechy, które w rozwoju ewolucyjnym u przodków tych grup pojawiły się po raz pierwszy.

    Drzewo filogenetyczne strunowców

    Zadanie 1.1 (1 pkt) Źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów

    Trudne (30%)

    Wybierz z tabeli i zapisz poniżej nazwy wszystkich przedstawicieli strunowców należących do grup oznaczonych na drzewie filogenetycznym literami C i E.

    Grupa C:
    Grupa E:


    Zadanie 1.2 (1 pkt) Źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów

    Średnie (64%)

    Podaj wszystkie widoczne na drzewie filogenetycznym grupy kręgowców, których wspólny przodek miał cztery kończyny kroczne. Zapisz oznaczenia literowe tych grup.


    Zadanie 1.3 (1 pkt) Źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów

    Średnie (49%)

    Zaznacz właściwe dokończenie zdania. Przedstawione drzewo filogenetyczne

  • dostarcza bezpośrednich dowodów ewolucji strunowców.
  • jest źródłem informacji o konwergencji strunowców.
  • ukazuje tempo zmian ewolucyjnych u strunowców.
  • przedstawia pokrewieństwa grup strunowców.
  • Zadanie 12 (4 pkt) 2023, NF, P


    Złącze nerwowo-mięśniowe to synapsa znajdująca się między neuronem ruchowym a włóknem mięśniowym. Warunkiem niezbędnym do uwolnienia w synapsie przekaźnika nerwowego, np. acetylocholiny, jest połączenie pęcherzyków synaptycznych zawierających neurotransmiter z błoną komórkową neuronu. Umożliwia je kompleks fuzyjny tworzony przez kilka białek transbłonowych (SNARE).

    Toksyna botulinowa jest wytwarzana przez beztlenowe bakterie Clostridium botulinum. Po dostaniu się do organizmu człowieka toksyna botulinowa dociera do szczeliny synaptycznej, gdzie łączy się z receptorami w błonie neuronu i wnika do jego wnętrza. Forma aktywna toksyny składa się z dwóch podjednostek – łańcucha lekkiego oraz łańcucha ciężkiego – które są połączone mostkiem disiarczkowym. Po rozłączeniu się tych podjednostek łańcuch lekki rozkłada białka z grupy SNARE. Ostatecznie dochodzi do zablokowania przewodzenia w złączu nerwowo-mięśniowym, w wyniku czego mięśnie ulegają zwiotczeniu.

    Na poniższych schematach przedstawiono mechanizm przekazywania pobudzenia w synapsie nerwowo-mięśniowej osoby zdrowej (A) oraz mechanizm działania toksyny botulinowej (B). Strzałkami oznaczono kolejność zdarzeń przedstawionych na schematach.


    Zadanie 12.1 (2 pkt) Układ nerwowy

    Średnie (41%)

    Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące działania toksyny botulinowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

    1. W procesie porażania mięśni przez toksynę botulinową dochodzi do przemieszczenia jej łańcucha lekkiego do cytozolu neuronu. P F
    2. Po związaniu się z receptorem w szczelinie synaptycznej toksyna botulinowa wnika do neuronu na drodze endocytozy. P F
    3. Toksyna botulinowa po przedostaniu się do szczeliny synaptycznej blokuje receptory acetylocholiny w błonie komórki mięśniowej. P F

    Zadanie 12.2 (1 pkt) Białka

    Trudne (6%)

    Na podstawie przedstawionych w tekście informacji określ najwyższą rzędowość struktury białka – toksyny botulinowej. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do jednej cechy budowy tego białka.


    Zadanie 12.3 (1 pkt) Układ nerwowy

    Średnie (44%)

    Uzupełnij tabelę – uporządkuj w odpowiedniej kolejności procesy fizjologiczne zachodzące w synapsie nerwowo-mięśniowej u zdrowego człowieka. Wpisz numery 2.–4. w odpowiednie miejsca tabeli.

    Proces fizjologiczny Kolejność
    Dotarcie impulsu nerwowego do synapsy nerwowo-mięśniowej i utworzenie kompleksu fuzyjnego przez białka transbłonowe (SNARE). 1
    Depolaryzacja błony komórkowej komórki mięśniowej i powstanie potencjału czynnościowego.
    Fuzja pęcherzyków synaptycznych z błoną presynaptyczną i uwolnienie acetylocholiny do szczeliny synaptycznej.
    Wiązanie się acetylocholiny z mięśniowym receptorem błonowym.

    Wyświetlono 71-80 z 196 zadań