Wyszukiwanie zaawansowane

Biologia (196 zadań)

Wyświetlono 61-70 z 196 zadań

Zadanie 9 (3 pkt) 2016, NF, P


Łuski są charakterystyczną cechą budowy skóry ryb i gadów, występują także u ptaków i niektórych płazów. Łuska ryby, np. karasia, rośnie w miarę zwiększania się rozmiarów ciała ryby, a na powierzchni łuski zaznaczają się równoległe linie – pasma przyrostu, podobnie jak na przekroju pnia drzewa. Przy słabym wzroście pasma te się zagęszczają, co odznacza się na łusce jako ciemniejsza linia. Dzieje się tak np. zimą, kiedy ryba obniża intensywność żerowania lub przestaje pobierać pokarm. Ciemne pasma tworzą pierścienie roczne, które są podstawą określania wieku ryby.
Na rysunku przedstawiono budowę łuski karasia, a na schematach A i B – przekrój poprzeczny przez skórę przedstawicieli dwóch gromad kręgowców.


Zadanie 9.1 (1 pkt) Zwierzęta kręgowe

Średnie (55%)

Wyjaśnij, dlaczego na podstawie budowy łuski karasia hodowanego w stawie na terenie Polski można określić przybliżony wiek tej ryby, ale znacznie trudniej tego dokonać, analizując budowę łuski karasia hodowanego w domowym akwarium.


Zadanie 9.2 (1 pkt) Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych Zwierzęta kręgowe

Trudne (26%)

Określ, na którym rysunku – A czy B – przedstawiono budowę skóry ryb. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając pochodzenie łusek.


Zadanie 9.3 (1 pkt) Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych Zwierzęta kręgowe

Trudne (26%)

Wybierz i zaznacz w tabeli odpowiedź A albo B, która jest poprawnym dokończeniem poniższego zdania, oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1.–4.

Łuski występujące na nogach ptaków oraz łuski pokrywające skórę gadów to struktury

A. analogiczne, ponieważ 1. mają inną budowę i pochodzenie.
2. pełnią w skórze odmienne funkcje.
B. homologiczne, 3. są wytworami naskórka.
4. występują u zwierząt z różnych gromad.

Zadanie 7 (3 pkt) 2016, NF, P


Na rysunku przedstawiono budowę kwiatu pewnego gatunku rośliny okrytonasiennej.


Zadanie 7.1 (1 pkt) Rośliny – rozmnażanie się

Trudne (17%)

Poniższym opisom (1.–3.) przyporządkuj odpowiednie elementy budowy kwiatu wybrane z rysunku (A–E).

  • Elementy okwiatu:
  • Struktura, w której powstają mikrospory:
  • Struktura, z której powstaje owocnia:

  • Zadanie 7.2 (1 pkt) Rośliny – rozmnażanie się

    Średnie (52%)

    Określ, czy przedstawiony kwiat jest obupłciowy, czy – jednopłciowy. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do jego budowy.


    Zadanie 7.3 (1 pkt) Rośliny – rozmnażanie się

    Średnie (55%)

    Wyjaśnij, dlaczego w barwnych i pachnących kwiatach najczęściej wytwarzany jest lepki pyłek. W odpowiedzi uwzględnij znaczenie adaptacyjne wymienionych cech: zarówno kwiatu, jak i pyłku.

    Zadanie 6 (3 pkt) 2016, NF, P


    Epikotyl to odcinek łodygi siewki znajdujący się między liścieniami a pierwszymi liśćmi. Na rysunku przedstawiono doświadczenie, do którego wykorzystano epikotyle siewek grochu. Z siewek wycięto fragmenty epikotyli długości 5 mm i umieszczono je po pięć w czterech szalkach z roztworami auksyny – kwasu indolilo-3-octowego (IAA) o różnych stężeniach – oraz w jednej szalce: z wodą bez dodatku auksyny. Po 12 godzinach zmierzono długość wszystkich fragmentów epikotyli. Eksperyment przeprowadzono w trzech powtórzeniach, uzyskano bardzo podobne wyniki. Średnie wartości wyników doświadczenia przedstawiono na wykresie.


    Zadanie 6.1 (1 pkt) Rośliny – reakcja na bodźce

    Średnie (47%)

    Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.


    Zadanie 6.2 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Rośliny – reakcja na bodźce

    Łatwe (84%)

    Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące wyników doświadczenia są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

    1. IAA pobudza wzrost wydłużeniowy epikotyli siewek grochu. P F
    2. Największy przyrost długości epikotyli siewek grochu nastąpił pod wpływem działania roztworu IAA o stężeniu 1 mM. P F
    3. Wpływ IAA na wzrost wydłużeniowy epikotyli jest tym większy, im większe jest jego stężenie. P F

    Zadanie 6.3 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Rośliny – reakcja na bodźce

    Trudne (22%)

    Podaj przyczynę wydłużenia się fragmentów epikotyli w próbie kontrolnej.

    Zadanie 5 (2 pkt) 2016, NF, P


    Uczniowie zebrali 100 liści z krzewów bzu czarnego rosnących na południowym skraju lasu mieszanego oraz 100 liści z krzewów bzu czarnego rosnących w podszycie tego lasu (stanowisko zacienione). Zmierzyli długość i szerokość każdego liścia złożonego oraz obliczyli średnie wartości tych cech w każdej grupie. Wyniki pomiarów przedstawiono w tabeli.

    Badana cecha populacji
    Stanowisko
    nasłonecznione zacienione
    średnia długość liścia [mm] 264 290
    średnia szerokość liścia [mm] 122 146

    Zadanie 5.1 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów

    Średnie (48%)

    Sformułuj problem badawczy tej obserwacji.


    Zadanie 5.2 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów

    Trudne (38%)

    Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników obserwacji.

    Zadanie 7 (3 pkt) 2017, NF, P


    Na rysunku przedstawiono budowę skóry płazów, która u tych zwierząt pełni istotną funkcję w wymianie gazowej.


    Zadanie 7.1 (1 pkt) Zwierzęta kręgowe

    Trudne (25%)

    Na podstawie informacji przedstawionych na rysunku oceń, czy poniższe zdania opisujące budowę skóry płazów są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

    1. Skórę płazów okrywa nabłonek jednowarstwowy. P F
    2. Pory występujące w skórze płazów są ujściami gruczołów śluzowych. P F
    3. Gruczoły śluzowe są wytworami naskórka. P F

    Zadanie 7.2 (2 pkt) Zwierzęta kręgowe

    Trudne (18%)

    Wyjaśnij, w jaki sposób występujące w skórze płazów liczne gruczoły śluzowe i liczne naczynia krwionośne umożliwiają płazom sprawną wymianę gazową.

  • Gruczoły śluzowe:
  • Naczynia krwionośne:
  • Zadanie 11 (3 pkt) 2016, NF, P


    Amoniak, który jest związkiem toksycznym, powstaje jako produkt deaminacji w komórkach organizmu człowieka w niewielkich ilościach. Deaminacja zachodzi w różnych komórkach organizmu człowieka i polega na odłączeniu grupy aminowej z cząsteczki aminokwasu lub innego związku. Grupy aminowe, odłączane w tym procesie, przyłączane są do kwasu glutaminowego i powstaje glutamina (amid kwasu glutaminowego). W dalszym etapie glutamina jest uwalniana do krwi i wędruje do wątroby, gdzie odłączane są od niej reszty amidowe.


    Zadanie 11.1 (1 pkt) Układ wydalniczy

    Średnie (61%)

    Podaj nazwę związku, który jest głównym produktem azotowej przemiany materii, wydalanym z organizmu człowieka.


    Zadanie 11.2 (1 pkt) Układ wydalniczy Ogólne zasady metabolizmu

    Trudne (20%)

    Wyjaśnij, uwzględniając właściwości amoniaku i proces zachodzący w komórkach wątroby, dlaczego grupy amidowe są odłączane od glutaminy właśnie w tym, a nie innym narządzie.


    Zadanie 11.3 (1 pkt) Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych

    Trudne (26%)

    Wyjaśnij, dlaczego u ryb słodkowodnych ostatecznym produktem azotowej przemiany materii jest amoniak, pomimo że związek ten jest toksyczny. W odpowiedzi uwzględnij procesy związane z osmoregulacją u tych ryb.

    Zadanie 6 (4 pkt) 2017, NF, P


    Turkuć podjadek (Gryllotalpa gryllotalpa) jest owadem z rzędu prostoskrzydłych. Ryje w ziemi korytarze, którymi dociera do podziemnych części rośliny, będących jego głównym pokarmem. Na rysunku przedstawiono stadia rozwojowe turkucia podjadka.


    Zadanie 6.1 (2 pkt) Zwierzęta bezkręgowe

    Średnie (46%)

    Wymień dwie, widoczne na rysunku, cechy budowy morfologicznej turkucia świadczące o tym, że należy on do owadów, a nie – do innej grupy stawonogów.


  • Zadanie 6.2 (1 pkt) Zwierzęta bezkręgowe

    Średnie (43%)

    Określ, jaki rodzaj przeobrażenia występuje w rozwoju turkucia podjadka. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tych cech jego larw, które są widoczne na rysunku.


    Zadanie 6.3 (1 pkt) Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych Zwierzęta bezkręgowe

    Trudne (35%)

    Wykaż związek budowy pierwszej pary odnóży krocznych tego owada z trybem jego życia.

    Zadanie 22 (2 pkt) 2015, NF, P


    Gatunek uznaje się za zagrożony, kiedy jego populacje mają bardzo małą liczebność. W rezerwacie Gombe w Tanzanii żyje około 100 szympansów. Liczba tych zwierząt, występujących w lasach równikowych na obszarze kilku państw afrykańskich, drastycznie się zmniejsza. Przyczynami są m.in. kurczenie się terenów leśnych i nielegalne polowania. Naczelne wykazują też podatność na choroby zakaźne typowe dla ludzi. Gdy więc firmy zajmujące się wyrębem lasu coraz głębiej penetrują dżunglę, rośnie prawdopodobieństwo rozprzestrzeniania się infekcji niebezpiecznych dla życia szympansów. W celu ochrony szympansów podjęto następujące działania: otoczono rezerwat kordonem zieleni, utworzono migracyjne korytarze leśne prowadzące z rezerwatu do innych lasów tropikalnych zamieszkałych przez niewielkie populacje szympansów, ograniczono napływ turystów, zabroniono turystom zbliżania się do tych zwierząt. Do rezerwatu nie są wpuszczane nawet lekko zainfekowane i kaszlące osoby.

    Na podstawie: K. Wong, Jane z afrykańskiej dżungli, „Świat Nauki”, nr 1, 2011.

    Zadanie 22.1 (1 pkt) Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia Elementy genetyki populacji

    Trudne (34%)

    Wyjaśnij, dlaczego istnienie populacji szympansów o małej liczebności jest zagrożone. W odpowiedzi uwzględnij podłoże genetyczne tego zjawiska.


    Zadanie 22.2 (1 pkt) Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia Elementy genetyki populacji

    Średnie (65%)

    Podaj, które z wymienionych działań dotyczących ochrony szympansów ma na celu zwiększenie różnorodności genetycznej populacji z rezerwatu Gombe. Odpowiedź uzasadnij.

    Zadanie 21 (3 pkt) 2015, NF, P


    Informacja 1.
    Rośliny mięsożerne występują zwykle w siedliskach ubogich w składniki pokarmowe. Ich systemy korzeniowe są słabo wykształcone. W toku ewolucji mięsożerność pojawiała się wśród roślin kilkakrotnie, niezależnie od siebie. Są trzy odrębne rodziny roślin dzbankowatych, których przedstawiciele wykształcają „dzbanki”: Sarraceniaceae, rosnące w północnej i południowej Ameryce, Nepenthaceae w Azji oraz Cephalotaceae w Australii. Rodziny te nie są ze sobą blisko spokrewnione, ale wszystkie wykształcają, z fragmentu lub całego liścia, podobnie wyglądające pułapki w kształcie dzbanka. W dzbankach zbiera się woda deszczowa, w której, w najprostszym przypadku, złapane zwierzęta topią się i ulegają strawieniu z udziałem występujących w nich bakterii. Bardziej wymyślne dzbanki same wydzielają do wnętrza enzymy trawienne.

    Na podstawie: A.J. Lack, D.E. Evans, Krótkie wykłady. Biologia roślin, Warszawa 2005.

    Informacja 2.
    Jeden z gatunków z rodziny Nepenthaceae – dzbanecznik dwuostrogowy (N. bicalcarata) jest kolonizowany przez mrówki z gatunku Camponotus schmitzi, które żywią się jego nektarem oraz owadami wpadającymi do dzbanków. Wyciągnięcie ofiary z dzbanka może trwać nawet do 12 godzin i w tym czasie mrówki zostawiają w dzbanku bogate w azot odchody. Zauważono, że wyławiane są głównie największe ofiary, a ich niezjedzone szczątki trafiają z powrotem do dzbanka. Rośliny pozbawione mrówek są skarlałe. Mrówki te gnieżdżą się wyłącznie na N. bicalcarata i tylko wyjątkowo są znajdowane na innych roślinach.

    Na podstawie: encyklopedia.naukowy.pl

    Zadanie 21.1 (1 pkt) Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Zależności międzygatunkowe Rośliny – odżywianie się

    Łatwe (83%)

    Uzupełnij tabelę – wpisz w każdym z jej wierszy właściwą nazwę zależności międzygatunkowych. Wybierz je z poniższych:

    konkurencja, drapieżnictwo, pasożytnictwo, mutualizm.

    Zestawienie organizmów Zależności międzygatunkowe
    1. dzbaneczniki – schwytane owady
    2. mrówki C. schmitzi – dzbanecznik dwuostrogowy

    Zadanie 21.2 (1 pkt) Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Zależności międzygatunkowe Rośliny – odżywianie się

    Trudne (21%)

    Na podstawie przedstawionych informacji określ, czy dzbankowate pułapki u opisanych roślin mięsożernych są przykładem konwergencji, czy – dywergencji. Odpowiedź uzasadnij.


    Zadanie 21.3 (1 pkt) Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów Zależności międzygatunkowe Rośliny – odżywianie się

    Trudne (14%)

    Wyjaśnij, dlaczego dzbaneczniki dwuostrogowe żyjące bez mrówek mają mniejsze rozmiary ciała. W odpowiedzi uwzględnij informacje dotyczące warunków życia dzbaneczników.

    Zadanie 19 (4 pkt) 2015, NF, P


    Cząsteczka insuliny składa się z dwóch różnych łańcuchów polipeptydowych – A i B. Występują w niej trzy mostki dwusiarczkowe stabilizujące strukturę cząsteczki: jeden w łańcuchu polipeptydowym A oraz dwa – łączące łańcuchy A i B. Początek sekwencji kodującej (znajdującej się na nici nieulegającej transkrypcji) genu kodującego jeden z łańcuchów polipeptydowych insuliny jest następujący:

    5’ ATGGCCCTGTGGATGCGCCTCCTGCCCCTGCTGGCG ... 3’.

    Podczas eksperymentu użyto czynnika mutagennego, który w dwu przypadkach wywołał delecje, tzn. transkrybowane mRNA było pozbawione fragmentu sekwencji składającego się z kolejnych nukleotydów. W wyniku translacji powstały łańcuchy polipeptydowe (1. i 2.) o innej sekwencji aminokwasów niż w łańcuchu prawidłowym.

    I. przypadek – polipeptyd 1. powstał na podstawie delecji 4 nukleotydów (od 10 do 13 nukleotydu sekwencji kodującej włącznie)
    II. przypadek – polipeptyd 2. powstał na podstawie delecji 9 nukleotydów (od 10 do 18 nukleotydu sekwencji kodującej włącznie).


    Zadanie 19.1 (1 pkt) Zmienność genetyczna Informacja genetyczna i jej ekspresja Białka

    Średnie (42%)

    Na podstawie tekstu uzasadnij, że cząsteczka insuliny ma strukturę III- i IV-rzędową.

    Struktura III-rzędowa:

    Struktura IV-rzędowa:


    Zadanie 19.2 (1 pkt) Zmienność genetyczna Informacja genetyczna i jej ekspresja Białka

    Trudne (19%)

    Określ, który polipeptyd (1. czy 2.) będzie miał bardziej zmienioną sekwencję aminokwasów w porównaniu z polipeptydem prawidłowym. Odpowiedź uzasadnij.


    Zadanie 19.3 (1 pkt) Zmienność genetyczna Informacja genetyczna i jej ekspresja Białka

    Trudne (7%)

    Podaj nazwę czwartego aminokwasu w sekwencji prawidłowego polipeptydu oraz nazwę czwartego aminokwasu w polipeptydzie 1. Przyjmij założenie, że w ich skład nie wchodzi aminokwas kodowany przez kodon START.

    Polipeptyd prawidłowy:
    Polipeptyd 1:


    Zadanie 19.4 (1 pkt) Zmienność genetyczna Informacja genetyczna i jej ekspresja Białka

    Trudne (23%)

    Określ, czy opisane mutacje mogły być spowodowane działaniem kolchicyny, która jest czynnikiem mutagennym blokującym wrzeciono kariokinetyczne. Odpowiedź uzasadnij.

    Wyświetlono 61-70 z 196 zadań