Biologia — zadanie 8

← Wszystkie zadania — Biologia
Zadanie 8
Matura 2020 · czerwiec · Formuła 2015 · poziom rozszerzony
3 podzadania
Informacja do podzadań

Na poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku rośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw.

Zewnętrzna warstwa – egzyna – jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną, która jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna warstwa egzyny może być bardzo rozbudowana – tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje się co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana – tzw. apertura (porus).

Wewnętrzna warstwa – intyna – w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny.

Na podstawie: PALDat, rodzaj Salix.

Schemat budowy ziarna pyłku z oznaczeniami egzyny, intyny, komórki wegetatywnej, komórki generatywnej i apertury (porus) oraz trzy zdjęcia ziaren pyłku ze skalą 10 µm.

Zadanie 8.1

2 pkt

Na poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku rośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw.

Zewnętrzna warstwa – egzyna – jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną, która jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna warstwa egzyny może być bardzo rozbudowana – tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje się co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana – tzw. apertura (porus).

Wewnętrzna warstwa – intyna – w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny.

Na podstawie: https://www.paldat.org/search/genus/Salix

Określ, jakie znaczenie dla przebiegu zapylenia i zapłodnienia u roślin okrytonasiennych mają

1. egzyna:

2. apertura:

Schemat ziarna pyłku z oznaczeniami: egzyna, intyna, komórka wegetatywna, komórka generatywna, apertura (porus).

Trzy zdjęcia mikroskopowe ziaren pyłku; na każdym widoczna podziałka 10 µm.

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Przykładowe rozwiązania

1. Egzyna

  • chroni ziarno pyłku przed działaniem niekorzystnych warunków środowiska. /czynnikami atmosferycznymi.
  • przesycona sporopoleniną chroni przed wysychaniem ziarno pyłku podczas przemieszczania się na słupek.

Uwaga: Do uznania odpowiedź „Zapewnia przetrwanie większej liczbie ziaren pyłku.

2. Apertura

  • umożliwia wyrastanie /wydostanie się łagiewki pyłkowej z ziarna pyłku.
  • umożliwia wytworzenie łagiewki pyłkowej.

Schemat punktowania

2 p. – za poprawne podanie znaczenia obu struktur tj. egzyny i apertury (porów) dla funkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych.

1 p. – za poprawne podanie znaczenia jednej ze struktur tj. egzyny lub apertury (porów) dla funkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych.

0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Zadanie 8.2

1 pkt

Na poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku rośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw.

Zewnętrzna warstwa – egzyna – jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną, która jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna warstwa egzyny może być bardzo rozbudowana – tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje się co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana – tzw. apertura (porus).

Wewnętrzna warstwa – intyna – w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny.

Na podstawie: PALDat, rodzaj Salix.

Uzupełnij poniższy schemat – nad strzałkami wpisz nazwy procesów (mitoza lub mejoza) prowadzących do powstania określonych komórek ziarna pyłku, a pod nazwami komórek wpisz ich ploidalność (1n / 2n).

Rysunek budowy ziarna pyłku z oznaczeniami: egzyna, intyna, komórka wegetatywna, komórka generatywna, apertura (porus).

Pierwsze zdjęcie ziarna pyłku; podziałka 10 µm.

Drugie zdjęcie ziarna pyłku; podziałka 10 µm.

Trzecie zdjęcie ziarna pyłku; podziałka 10 µm.

Schemat: komórka macierzysta ziaren pyłku → 1-komórkowe ziarno pyłku (mikrospora) → komórka generatywna. Nad strzałkami i pod nazwami komórek pozostawiono miejsca na odpowiedzi.

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Schemat punktowania

1 p. – za w całości poprawne uzupełnienie schematu, tj. podanie trzech poprawnych nazw podziałów komórkowych oraz w poprawny sposób określenie ploidalności wskazanych na schemacie komórek.

0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Schemat rozwiązania przedstawiający podziały komórkowe i ploidalność komórek podczas powstawania ziarna pyłku

Zadanie 8.3

2 pkt

Na poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku rośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw.

Zewnętrzna warstwa – egzyna – jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną, która jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna warstwa egzyny może być bardzo rozbudowana – tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje się co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana – tzw. apertura (porus).

Wewnętrzna warstwa – intyna – w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny.

Opisz funkcję, jaką w procesie zapłodnienia u roślin okrytonasiennych pełnią

1. komórka wegetatywna:

2. komórka generatywna:

Schemat budowy ziarna pyłku z oznaczeniami egzyny, intyny, komórki wegetatywnej, komórki generatywnej i apertury (porusa) oraz trzy zdjęcia ziaren pyłku ze skalą 10 µm i podpisem źródłowym.

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Przykładowe rozwiązania

Komórka wegetatywna:

  • tworzy łagiewkę pyłkową, przez które wprowadzane są do zalążka / woreczka zalążkowego /gametofitu żeńskiego komórki plemnikowe / gamety męskie.
  • Umożliwia transport jąder plemnikowych

Komórka generatywna

  • tworzy (dwie) komórki plemnikowe / gamety męskie, z których jedna zapładnia komórkę jajową, a druga wtórne jądro woreczka zalążkowego / komórkę centralną.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszącej się do plemników.

Schemat punktowania

2 p. – za poprawne podanie znaczenia komórki wegetatywnej odnoszące się do wytwarzania łagiewki pyłkowej oraz komórki generatywnej – odnoszące się do wytwarzania komórek plemnikowych biorących udział w podwójnym zapłodnieniu.

1 p. – za poprawne podanie tylko znaczenia komórki wegetatywnej odnoszące się do wytwarzania łagiewki pyłkowej albo tylko znaczenia komórki generatywnej – odnoszące się do wytwarzania komórek plemnikowych biorących udział w podwójnym zapłodnieniu.

0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.