W wodach śródlądowych zachodniej Europy udokumentowano współwystępowanie dwóch gatunków obcych pochodzących z rejonu Morza Kaspijskiego i z zachodniej Syberii: pasożytniczej przywry Bucephalus polymorphus oraz małża – racicznicy zmiennej (Dreissena polymorpha). Racicznica zmienna pojawiła się w wodach zachodniej Europy już w XIX wieku, a przywra – pod koniec XX wieku.
Cykl życiowy B. polymorphus rozpoczyna się od pojawienia się pierwszego stadium larwalnego – miracidium, które może wniknąć tylko do ciała racicznicy zmiennej, małża prowadzącego osiadły tryb życia. Miracidium w ciele małża rozwija się w sporocystę, a w sporocyście dojrzewają cerkarie. Dojrzałe cerkarie opuszczają ciało racicznicy i dostają się do wody. Następnie, po wniknięciu do ciała ryb z rodziny karpiowatych, cerkarie przekształcają się w metacerkarie. Kolejnym żywicielem B. polymorphus są różne gatunki ryb rybożernych – po zjedzeniu ofiary z metacerkariami w organizmie ryb rybożernych przywry dojrzewają płciowo i dochodzi do zapłodnienia.
Na podstawie: D. Rachalewska, „Invasional meltdown” zbieg okoliczności czy reguła?, „Kosmos” 63(1), 2014.
Zadanie 22.1
48%średni wynik CKE
Wypisz z tekstu żywicieli pośrednich oraz żywicieli ostatecznych przywry B. polymorphus.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Przykładowe odpowiedzi
Żywiciele pośredni:
- racicznica zmienna / Dreissena polymorpha / racicznica / Dreissena / małż
- ryby karpiowate / Cyprinidae
Żywiciele ostateczni:
- ryby rybożerne
1 pkt – poprawne wypisanie z tekstu wszystkich żywicieli pośrednich i ostatecznych przywry B. polymorphus.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Zadanie 22.2
58%średni wynik CKE
Uzasadnij, że obecność racicznicy zmiennej jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego przywry B. polymorphus.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Przykładowe odpowiedzi
- Pierwszym żywicielem pośrednim tej przywry może być tylko racicznica zmienna.
- Racicznica jest niezbędna do rozwoju sporocyst i cerkarii B. polymorphus.
- Na pewnym etapie larwy mogą żyć wyłącznie w racicznicy.
- Miracidium może wnikać jedynie do ciała D. polymorpha.
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające specyficzność pierwszego żywiciela pośredniego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.