Biologia — zadanie 10

Matura 2021 · czerwiec · Formuła 2015 · poziom rozszerzony

3 podzadania

Informacja do podzadań

Na schemacie A przedstawiono procesy związane z transportem \(CO_2\) i zachodzące w ludzkim erytrocycie znajdującym się w naczyniach włosowatych tkanek obwodowych. Na wykresie B przedstawiono krzywe dysocjacji \(CO_2\) dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej.

Na podstawie: I. Kay, Wprowadzenie do fizjologii zwierząt, Warszawa 2001.

Schemat A transportu CO₂ w erytrocycie oraz wykres B zawartości CO₂ we krwi w zależności od ciśnienia parcjalnego CO₂, z krzywymi dla hemoglobiny odtlenowanej i utlenowanej.

Zadanie 10.1

1 pkt

Układ oddechowy

Na podstawie: I. Kay, Wprowadzenie do fizjologii zwierząt, Warszawa 2001.

Określ, które stwierdzenia dotyczące transportu \(CO_2\) we krwi człowieka są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1.	Część \(CO_2\) powstającego w tkankach rozpuszcza się w osoczu krwi i w tej postaci jest transportowana.	P	F
2.	Jony \(HCO_3^{-}\), które są jedną z form transportu \(CO_2\) we krwi, powstają w erytrocytach dzięki reakcji katalizowanej przez anhydrazę węglanową.	P	F
3.	Jony \(HCO_3^{-}\) są transportowane przez błonę erytrocytu na zasadzie dyfuzji prostej.	P	F

Schemat A transportu CO₂ w erytrocycie oraz wykres B krzywych dysocjacji CO₂ dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Rozwiązanie

1. – P, 2. – P, 3. – F

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawną ocenę wszystkich trzech stwierdzeń.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Zadanie 10.2

1 pkt

Układ oddechowy

Na schemacie A przedstawiono procesy związane z transportem CO₂ i zachodzące w ludzkim erytrocycie znajdującym się w naczyniach włosowatych tkanek obwodowych. Na wykresie B przedstawiono krzywe dysocjacji CO₂ dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej.

Na podstawie: I. Kay, Wprowadzenie do fizjologii zwierząt, Warszawa 2001.

Określ dominujący kierunek reakcji katalizowanej przez anhydrazę węglanową w erytrocytach znajdujących się w naczyniach włosowatych płuc – podaj substraty i produkty tej reakcji.

Schemat A transportu CO₂ w erytrocycie oraz wykres B krzywych dysocjacji CO₂ dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej.

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Rozwiązanie

Substraty: H⁺ + HCO₃⁻ / protony i jony wodorowęglanowe

Produkty: CO₂ + H₂O / dwutlenek węgla i woda

Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi: „Substraty: kwas węglowy”.

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne określenie substratów i produktów.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Zadanie 10.3

1 pkt

Układ oddechowy

Na podstawie: I. Kay, Wprowadzenie do fizjologii zwierząt, Warszawa 2001.

Na podstawie informacji przedstawionych na wykresie B uzupełnij poniższe zdanie tak, aby zawierało ono informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.

Utlenowanie hemoglobiny w płucach powoduje, że \(CO_2\) jest od niej (łatwiej / trudniej) odłączany, natomiast w tkankach, gdy hemoglobina oddaje tlen, (zwiększa się / zmniejsza się) jej powinowactwo do \(CO_2\).

Schemat A transportu CO₂ w erytrocycie i wykres B krzywych dysocjacji CO₂ dla hemoglobiny utlenowanej i odtlenowanej

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Rozwiązanie

Utlenowanie hemoglobiny w płucach powoduje, że CO₂ jest od niej (łatwiej / trudniej) odłączany, natomiast w tkankach, gdy hemoglobina oddaje tlen, (zwiększa się / zmniejsza się) jej powinowactwo do CO₂.

Zasady oceniania

1 pkt – za podkreślenie właściwych określeń w obu nawiasach.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.