Turkuć podjadek (Gryllotalpa gryllotalpa) jest owadem z rzędu prostoskrzydłych. Ryje w ziemi korytarze, którymi dociera do podziemnych części rośliny, będących jego głównym pokarmem. Na rysunku przedstawiono stadia rozwojowe turkucia podjadka.
Zadanie 6.1
46%średni wynik CKE
Wymień dwie, widoczne na rysunku, cechy budowy morfologicznej turkucia świadczące o tym, że należy on do owadów, a nie – do innej grupy stawonogów.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Przykładowe rozwiązania
- 1. trzy pary odnóży krocznych
2. skrzydła - 1. ciało podzielone na głowę, tułów i odwłok
2. dwie pary skrzydeł - 1. sześć nóg
2. trzy tagmy
Schemat punktowania
2 p. – za wskazanie właściwych dwóch, z trzech widocznych na rysunku, cech morfologicznych turkucia: trzech par odnóży tułowiowych, skrzydeł oraz ciała zbudowanego z trzech tagm.
1 p. – za wskazanie tylko jednej właściwej cechy turkucia widocznej na rysunku.
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi: „jedna para czułków”, ponieważ jest to także cecha wijów, oraz odpowiedzi „trzy pary odnóży” bez określenia ich funkcji (krocznej) lub położenia na tułowiu.
Nie uznaje się określeń: „skrzydełka”, „nóżki”, „kończyny”.
Zadanie 6.2
43%średni wynik CKE
Określ, jaki rodzaj przeobrażenia występuje w rozwoju turkucia podjadka. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tych cech jego larw, które są widoczne na rysunku.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Przykładowe rozwiązania
- Jest to rozwój z przeobrażeniem niezupełnym, ponieważ budowa larwy jest podobna do imago.
- Przeobrażenie niezupełne, ponieważ larwy przypominają wyglądem postać dorosłą, ale są mniejsze.
- Jest to hemimetabolia, ponieważ larwa przedstawiona na rysunku jest podobna do imago, ale nie ma skrzydeł.
Schemat punktowania
1 p. – za określenie, że jest to przeobrażenie niezupełne, oraz uzasadnienie odnoszące się do podobieństwa budowy zewnętrznej larwy do imago.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Uwaga:
Dopuszcza się określenie: przeobrażenie niecałkowite, półprzeobrażenie.
Nie uznaje się odpowiedzi: przeobrażenie niepełne, przeobrażenie częściowe, przeobrażenie pośrednie, przeobrażenie proste.
Zadanie 6.3
35%średni wynik CKE
Wykaż związek budowy pierwszej pary odnóży krocznych tego owada z trybem jego życia.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź
Przykładowe rozwiązania
- Odnóża pierwszej pary turkucia są duże i szerokie, co ułatwia kopanie tuneli w glebie.
- Są masywne i mają kolce, co umożliwia turkuciowi drążenie korytarzy w ziemi.
- Odnóża pierwszej pary turkucia są łopatkowate, co ułatwia rycie w podłożu.
- Okazałe i spłaszczone odnóża grzebne pomagają w kopaniu tuneli.
Schemat punktowania
1 p. – za wskazanie cech budowy odnóży turkucia wskazujących jednoznacznie adaptację do kopania.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Uwaga:
Uznaje się użycie określeń: „wyrostki”, „ząbki”, „haczyki”, „pazurki” zamiast „kolce”, oraz cechę „silne umięśnienie”.
Nie uznaje się odpowiedzi „odnóża grzebne” bez odniesienia do ich cech budowy, ponieważ jest to jedynie wskazanie ich funkcji.