Biologia — zadanie 9

← Wszystkie zadania — Biologia
Zadanie 9
Matura 2025 · maj · Formuła 2023 · poziom rozszerzony
3 podzadania
Informacja do podzadań

Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).

Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.

Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.

Schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka z oznaczeniami 1–4.

Cztery mikrofotografie tkanek łącznych oznaczone literami A–D.

Zadanie 9.1

2 pkt
Hierarchiczna budowa organizmu człowieka (tkanki, narządy, układy narządów)
32%średni wynik CKE
Średni procent zdobytych punktów. Wyższy wynik oznacza, że zadanie było łatwiejsze dla zdających.

Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).

Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.

Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.

Uzupełnij tabelę – dla każdej tkanki łącznej oznaczonej na przekroju stawu kolanowego (1.–4.) podaj jej nazwę oraz dopasuj właściwą mikrofotografię (A–D). Wpisz nazwy oraz litery w odpowiednie komórki tabeli.

Nr na schemacieNazwa tkanki łącznejMikrofotografia
1.
2.
3.
4.

Schematyczny przekrój stawu kolanowego z oznaczeniami 1–4

Mikrofotografie czterech tkanek łącznych oznaczone A–D

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Rozwiązanie

Nr na schemacieNazwa tkanki łącznejMikrofotografia
1.kostnaB
2.chrzęstna (szklista)C
3.właściwa (zbita / włóknista / zwarta)A
4.tłuszczowa (żółta)D

Zasady oceniania

2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli.

1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli LUB dwóch wierszy tabeli.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Uwaga:

Uznaje się w wierszu 1. odpowiedzi „kostna drobnowłóknista”, „kostna beleczkowa”, „kostna gąbczasta”, „kostna zbita”.

Nie uznaje się w wierszach 1. i 2. odpowiedzi zbyt ogólnych – „oporowa”, „szkieletowa”.

Nie uznaje się w wierszu 3. wyłącznie odpowiedzi „włóknista”, „zbita”, ponieważ te określenia pasują zarówno do tkanek łącznych oporowych (tkanka chrzęstna włóknista, tkanka kostna zbita), jak i do tkanki łącznej właściwej.

Zadanie 9.2

1 pkt
Układ ruchu
33%średni wynik CKE
Średni procent zdobytych punktów. Wyższy wynik oznacza, że zadanie było łatwiejsze dla zdających.

Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).

Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.

Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.

Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1., 2. albo 3.

Staw kolanowy to [A albo B], ponieważ [1., 2. albo 3.].

Schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka z oznaczeniami 1–4

Mikrofotografie czterech tkanek łącznych oznaczone A–D

A. staw prosty,
B. staw złożony,
1. umożliwia ruch w jednej osi.
2. umożliwia ruch w kilku osiach.
3. stanowi połączenie więcej niż dwóch kości.
Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne dokończenie zdania.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

B3

Zadanie 9.3

1 pkt
Układ ruchu
74%średni wynik CKE
Średni procent zdobytych punktów. Wyższy wynik oznacza, że zadanie było łatwiejsze dla zdających.

Na poniższej ilustracji przedstawiono schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka oraz mikrofotografie czterech tkanek łącznych (A–D).

Uwaga: nie zachowano wspólnej skali mikrofotografii.

Na podstawie: E.C. Amerman, Exploring Anatomy & Physiology in the Laboratory, Englewood 2017.

Przedstaw rolę mazi stawowej w czasie ruchu stawu.

Schematyczny przekrój przez staw kolanowy człowieka z oznaczeniami 1–4.

Mikrofotografie czterech tkanek łącznych oznaczone A–D.

Pokaż odpowiedźUkryj odpowiedź

Przykładowe odpowiedzi

  • Maź stawowa zmniejsza tarcie chrząstek o siebie w czasie zginania stawu, dzięki czemu zapobiega ich ścieraniu.
  • Redukuje tarcie, co zapobiega uszkodzeniom powierzchni stawowych.
  • Zapewnia poślizg powierzchni stawowych.
  • Dzięki mazi stawowej kości nie ścierają się podczas ruchu.
  • Ma działanie amortyzujące.
  • Maź stawowa tworzy poduszkę hydrauliczną absorbującą wstrząsy.

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne przedstawienie roli mazi stawowej, uwzględniające zmniejszenie tarcia w stawie (między powierzchniami stawowymi) LUB amortyzację obciążeń.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Uwaga:

Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych dotyczących ochrony mechanicznej bez wskazania, na czym ta ochrona polega, np. „Maź stawowa chroni powierzchnie stawowe”.

Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do odżywiania powierzchni stawowych.