71. Konflikt pokoleń. – fiszki

Artur jako przedstawiciel młodego pokolenia nie buntuje się przeciwko surowym zasadom rodziców. Przeciwnie, domaga się porządku, tradycji i ograniczeń, ponieważ Stomil i Eleonora wcześniej odrzucili wszystkie normy. Mrożek odwraca więc typowy schemat konfliktu pokoleń.

Reprezentują pokolenie, które zbuntowało się przeciwko tradycyjnym konwenansom i uznało swobodę za najwyższą wartość. Ich bunt doprowadził jednak do sytuacji, w której w domu nie obowiązują żadne trwałe zasady ani autorytety.

Artur uważa, że całkowita wolność doprowadziła do chaosu. Nie może nawet przeprowadzić tradycyjnego młodzieńczego buntu, ponieważ wcześniejsze pokolenie odrzuciło już wszystkie zakazy. Dlatego próbuje odbudować hierarchię, zasady i społeczne formy.

Ślub ma być symbolem powrotu do tradycji i uporządkowania świata rodziny. Artur chce za pomocą ceremonii odbudować zasady i nadać życiu określoną formę. Jego plan pokazuje jednak, że sama forma bez głębszych wartości nie wystarcza.

Artur trafnie rozpoznaje problem chaosu, ale nie potrafi zaproponować wartości, które przekonałyby pozostałych. Próbuje narzucić porządek odgórnie, a później zaczyna myśleć o władzy. Jego projekt pozostaje więc pozbawiony trwałej podstawy ideowej.

Edek wykorzystuje pustkę powstałą po upadku dawnych norm. Nie proponuje żadnego systemu wartości, lecz opiera swoją władzę na sile. Jego zwycięstwo pokazuje, że chaos i kryzys autorytetów mogą otworzyć drogę brutalnej dominacji.

W „Ferdydurke” Młodziakowie ostentacyjnie odrzucają tradycyjne normy i chcą uchodzić za nowoczesnych. Gombrowicz pokazuje jednak, że ich nowoczesność także staje się sztuczną formą. Podobnie u Mrożka bunt starszego pokolenia z czasem przestaje być twórczy i prowadzi do chaosu.

Mrożek pokazuje, że konflikt pokoleń może wynikać z całkowicie odmiennych systemów wartości. Jeżeli jednak żadna ze stron nie potrafi stworzyć trwałego ładu, spór prowadzi do kryzysu, który może zostać wykorzystany przez ludzi kierujących się przede wszystkim siłą.