Państwo i społeczeństwo: polityka i gospodarka – podstawowe pojęciaRozszerzenie

Jak używać słownictwa w kontekście

Czytając tekst o polityce lub gospodarce, rozdziel instytucję, proponowane działanie i jego mierzalny wynik. Ogłoszenie planu nie oznacza uchwalenia ustawy, a spadek dodatniej inflacji nie oznacza spadku ogólnego poziomu cen. Ucz się neutralnie relacjonować argumenty i porównywać dane. Przykładowe wartości w tej lekcji są wymyślone do ćwiczeń i nie przedstawiają aktualnej sytuacji żadnego państwa.

Instytucje i wybory

Government to rząd, parliament parlament. Nie są synonimami, a ich dokładne kompetencje zależą od ustroju. Political party to partia polityczna. Vote in an election znaczy głosować w wyborach; vote for a candidate wskazuje popieraną osobę. Voter turnout mierzy udział uprawnionych w głosowaniu według podanej definicji.

government — rząd.

• The government announced a new proposal.Rząd ogłosił nową propozycję.

parliament — parlament.

• Parliament debated the proposal.Parlament debatował nad propozycją.

political party — partia polityczna.

• Each political party presented its priorities.Każda partia polityczna przedstawiła swoje priorytety.

vote in an election — głosować w wyborach.

• People discussed why they vote in an election.Ludzie dyskutowali o tym, dlaczego głosują w wyborach.

voter turnout — frekwencja wyborcza.

• The report compares voter turnout in two elections.Raport porównuje frekwencję w dwóch wyborach.

Od pomysłu do działania

Politics odnosi się do polityki jako dziedziny, policy do planu lub kierunku działań, np. housing policy. Pass a law opisuje uchwalenie ustawy. Public consultation daje możliwość przedstawienia opinii, ale samo uczestnictwo nie oznacza przyjęcia propozycji. Hold office oznacza sprawować urząd, nie trzymać biuro.

policy — polityka; plan działań w danej dziedzinie.

• The debate focused on housing policy.Debata koncentrowała się na polityce mieszkaniowej.

pass a law — uchwalić ustawę.

• The parliament voted to pass a law.Parlament zagłosował za uchwaleniem ustawy.

election campaign — kampania wyborcza.

• Transport was a major issue in the election campaign.Transport był ważnym tematem kampanii wyborczej.

public consultation — konsultacje społeczne.

• Residents took part in a public consultation.Mieszkańcy wzięli udział w konsultacjach społecznych.

hold office — sprawować urząd.

• The interview asks why she wants to hold office.W wywiadzie pada pytanie, dlaczego chce sprawować urząd.

Budżet i usługi

Tax revenue to dochody z podatków, public spending wydatki publiczne. Budget deficit dotyczy różnicy wydatków i dochodów w okresie, gdy wydatki są wyższe. Public debt to stan zadłużenia; nie utożsamiaj go z rocznym deficytem. Public services obejmują różne usługi finansowane lub organizowane publicznie.

tax revenue — dochody podatkowe.

• The budget includes an estimate of tax revenue.Budżet zawiera szacunek dochodów podatkowych.

public spending — wydatki publiczne.

• Public spending includes funding for public services.Wydatki publiczne obejmują finansowanie usług publicznych.

budget deficit — deficyt budżetowy.

• Spending above revenue creates a budget deficit.Wydatki przewyższające dochody tworzą deficyt budżetowy.

public debt — dług publiczny.

• Public debt is not the same as one year's deficit.Dług publiczny nie jest tym samym co deficyt jednego roku.

public services — usługi publiczne.

• Residents discussed the quality of public services.Mieszkańcy dyskutowali o jakości usług publicznych.

Ceny i rynek pracy

Inflation opisuje wzrost ogólnego poziomu cen, nie wzrost ceny jednego produktu. Purchasing power mówi, ile można kupić za daną kwotę. Interest rate wpływa na koszty finansowania, lecz konkretne skutki zależą od warunków. Unemployment rate nie jest zwykle odsetkiem bezrobotnych wśród wszystkich mieszkańców, wliczając dzieci; sprawdzaj mianownik i metodę.

inflation — inflacja.

• Lower positive inflation means prices are still rising overall.Niższa dodatnia inflacja oznacza, że ogólny poziom cen nadal rośnie.

cost of living — koszty utrzymania.

• The cost of living depends partly on housing costs.Koszty utrzymania zależą częściowo od kosztów mieszkania.

purchasing power — siła nabywcza.

• Higher prices can reduce purchasing power.Wyższe ceny mogą zmniejszyć siłę nabywczą.

interest rate — stopa procentowa.

• A change in the interest rate can affect borrowing costs.Zmiana stopy procentowej może wpływać na koszt pożyczania pieniędzy.

unemployment rate — stopa bezrobocia.

• Check the definition before comparing unemployment rates.Sprawdź definicję przed porównaniem stóp bezrobocia.

Wskaźniki i argumenty

GDP to skrót od gross domestic product, wartości produkcji końcowych dóbr i usług w gospodarce w określonym czasie. W porównaniach wzrostu gospodarczego ważne jest uwzględnienie zmian cen. Sam GDP nie pokazuje rozkładu dochodów. Recession oznacza spadek aktywności gospodarczej; nie oceniaj jej na podstawie ceny jednego produktu.

economic growth — wzrost gospodarczy.

• Economic growth does not show how income is distributed.Wzrost gospodarczy nie pokazuje, jak rozłożone są dochody.

gross domestic product — produkt krajowy brutto.

• Gross domestic product measures economic production within a country.Produkt krajowy brutto mierzy produkcję gospodarczą w obrębie kraju.

recession — recesja.

• A recession can affect employment and investment.Recesja może wpływać na zatrudnienie i inwestycje.

trade-off — konieczność pogodzenia konkurujących celów.

• The proposal involves a trade-off between cost and service frequency.Propozycja wymaga pogodzenia kosztów z częstotliwością usług.

percentage point — punkt procentowy.

• A rise from 4% to 5% is one percentage point.Wzrost z 4% do 5% wynosi jeden punkt procentowy.

Ważne rozróżnienia i rozszerzenie

Rozszerzenie: jeżeli dodatnia inflacja spada z 8% do 5%, ogólny poziom cen nadal rośnie, tylko wolniej w porównywanych okresach. Spadek tempa wzrostu to disinflation, spadek ogólnego poziomu cen to deflation. Zmiana stopy z 4% do 5% wynosi jeden percentage point, a względnie 25% wartości początkowej. Rise jest nieprzechodnie: prices rise. Raise wymaga dopełnienia: a company raises prices. Economic znaczy gospodarczy, economical oszczędny w użyciu. W argumentacji trade-off wskazuje konflikt celów, np. tańsza usługa może oznaczać rzadsze kursy; nie przesądza, którą opcję należy wybrać.

Model wypowiedzi i komentarz

The council is considering a cheaper bus service with fewer departures. Supporters argue that it would reduce public spending. Critics point out that residents without cars might find it harder to reach work. Before making a decision, the council should compare expected savings with the effect on access to services. A public consultation could help identify who would be affected. The proposal therefore involves a trade-off, and the cheapest option is not automatically the most useful one.

Model przedstawia propozycję i dwa argumenty, bez popierania partii. Would oraz might odnoszą się do możliwych skutków, nie wyników już wdrożonej zmiany. Ostatnie zdanie wynika z porównania kosztów i dostępności, zamiast dopisywać niepodparte danymi korzyści.

Sprawdź, czy potrafisz zastosować materiał

Politics czy policy? Politics to polityka jako dziedzina. Policy to określony kierunek lub plan działań, np. education policy. Następnie wybierz trzy zwroty z różnych grup i ułóż własną krótką wypowiedź dotyczącą sytuacji z lekcji. Sprawdź znaczenie, przyimek i formę czasownika. W zadaniu otwartym porównuj przede wszystkim przekazane informacje i sens, a nie dosłowną zgodność z jedną odpowiedzią modelową.

Rozwiązanie krok po kroku

Przeczytaj zdanie: The general price level is still increasing, but at a slower rate. Przekształć je ze słowem rising, uzupełniając: Overall, prices are still ___. Najpierw ustal, jaka informacja ma pozostać niezmieniona. Następnie sprawdź podmiot, czas i fragment już zapisany po luce; nie powtarzaj go w odpowiedzi. Wpisz: rising more slowly. Otrzymasz: Overall, prices are still rising more slowly. Parafraza zachowuje wzrost poziomu cen przy niższym tempie. Na końcu odczytaj całe zdanie, a nie samą lukę. Sprawdź, czy zachowano sens i czy słowo kluczowe występuje bez zmiany formy.

Typowe błędy

Quiz i zadania poniżej stanowią autorski trening językowy.