Po przyjściu do budynku kazano wam czekać na zewnątrz. We were made to wait outside. — Kazano nam czekać na zewnątrz. Be made to jest bierną postacią konstrukcji make someone do something. Pokazuje osobę poddaną naciskowi lub zmuszoną do działania. Najważniejsza zmiana gramatyczna dotyczy to: w wersji czynnej zwykle go nie ma, a w biernej pojawia się przed czasownikiem opisującym wymuszoną czynność.
1. Dwie role i dwa czasowniki
W The teacher made us rewrite the essay nauczyciel powoduje lub nakazuje działanie, a my przepisujemy pracę. Make nie znaczy tu „wytwarzać”. Zdanie bierne We were made to rewrite the essay rozpoczyna się od nas, czyli osób poddanych naciskowi. Nie oznacza, że to my kazaliśmy komuś przepisać pracę. Zaznacz oba czasowniki: made opisuje wpływ jednej osoby na drugą, rewrite nazywa działanie, które ta druga osoba wykonuje.
biernie: osoba + be made + to + forma podstawowa
The coach made us run. → We were made to run. Us zmienia się na we, a przed run pojawia się to.
2. To wraca w stronie biernej
They made him apologise przekształcasz w He was made to apologise. Him staje się podmiotem he. Przeszłość wyrażasz przez was, made jest imiesłowem make, a apologize/apologise ma formę podstawową po to. Nie zapisuj was made apologise. Z drugiej strony nie przenoś to z powrotem do wersji czynnej: They made him to apologise nie jest standardowym wzorem kauzatywnego make. Ucz się obu wersji razem, aby widzieć konkretną zmianę zamiast traktować to jako przypadkowy wyjątek.
- The students were made to wait in the corridor.Uczniom kazano czekać na korytarzu.
- She was made to repeat the test.Kazano jej powtórzyć test.
- We are made to wear badges at work.W pracy wymaga się od nas noszenia identyfikatorów.
- He will be made to pay for the damage.Zostanie zmuszony do zapłacenia za szkody.
3. Dobierz czas do samego make
Jeśli nacisk jest regularną praktyką, użyj am/is/are made to. Dla zakończonego zdarzenia wybierz was/were made to. Dla przyszłości will be made to, a dla aktualnie istotnego wcześniejszego zdarzenia has/have been made to. She has been made to change her plans nie oznacza, że dopiero sama zamierza je zmienić, lecz że została do tego nakłoniona lub zmuszona. Formę czasu wyraża początek grupy; made to i forma podstawowa zachowują swoją rolę. Nie twórz nieregularnej formy maked.
| Czas | Przykład |
|---|---|
| Present Simple | He is made to wear a uniform. |
| Past Simple | He was made to wear a uniform. |
| Present Perfect | He has been made to wear a uniform. |
| przyszłość z will | He will be made to wear a uniform. |
4. Przeczenie i pytanie
We were not made to pay znaczy „Nie kazano nam płacić” lub „Nie zmuszono nas do zapłaty”. Nie oznacza zakazu płacenia. Negacja dotyczy nacisku, a nie samego działania. Jeśli chcesz powiedzieć, że kazano komuś nie wychodzić, naturalniej użyć They were told not to leave niż budować niezgrabne made not to. Pytanie zaczyna się od operatora: Were you made to wait?, Will they be made to leave? Nie dodawaj did do grupy, która już zawiera was/were.
5. Transformacja krok po kroku
Dane: The manager made Anna rewrite the report yesterday. Anna jest osobą wykonującą wymuszoną czynność, więc staje się podmiotem. Wybierz was made, bo chodzi o przeszłe zdarzenie i jedną osobę. Dodaj to rewrite. Zachowaj raport, wykonawcę nacisku i czas: Anna was made to rewrite the report by the manager yesterday. Jeżeli zdanie robi się ciężkie, w naturalnym tekście możesz wybrać wersję czynną, ale w zadaniu transformacyjnym musisz zachować wymagany wzór i istotne dane.
6. Nie każde made opisuje przymus
The table was made by a local carpenter mówi o wytworzeniu stołu. The coat was made to last może opisywać przeznaczenie lub sposób zaprojektowania: płaszcz wykonano tak, żeby był trwały. Nie ma tam osoby zmuszonej do działania. She was made to feel unwelcome może natomiast opisywać skutek czyjegoś zachowania, nie bezpośredni rozkaz odczuwania. Znaczenie make obejmuje także powodowanie reakcji. Odczytaj role uczestników, zanim przetłumaczysz każde made to jako „kazano”.
Podobne polskie znaczenia nie gwarantują tej samej składni. Force someone to do ma to także w stronie czynnej: They forced us to leave → We were forced to leave. Let someone do oznacza pozwolenie; zwykle biernym odpowiednikiem jest be allowed to do, nie mechaniczne be let to do. Porównanie pomaga zapamiętać, że reguła make należy do konkretnego czasownika, a nie wszystkich czasowników wpływania na inne osoby.
Przekształć: The coach made the players train indoors. Zachowaj wykonawcę nacisku.
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
The players were made to train indoors by the coach. Players wymaga were. Przed train dodajesz to, a coach pozostaje po by.
Wyjaśnij różnicę: We were not made to pay. We were not allowed to pay.
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
Pierwsze mówi o braku przymusu płacenia. Drugie o braku pozwolenia na zapłatę. Z żadnego nie należy bez dodatkowego kontekstu wyciągać identycznego wniosku o zasadach płatności.
Sprawdź: kto wywiera wpływ, kto wykonuje czynność, kiedy to następuje i czy opisujesz nacisk, pozwolenie czy produkcję przedmiotu. Dopiero potem wybierz made to. W transformacji kontroluj także zaimki: us przechodzi w we, them w they, a dawny podmiot po by przyjmuje odpowiednią formę dopełnieniową.
Quiz i zadania poniżej to autorskie ćwiczenia treningowe.