Zaimki względne

Chcesz wskazać osobę, nie znając jej imienia: The woman who lives next door is a photographer — Kobieta, która mieszka obok, jest fotografką. Fragment who lives next door pomaga ustalić, o kogo chodzi. Zaimki względne łączą rzeczownik z opisującym go zdaniem. Nie wystarczy jednak przetłumaczyć polskie „który” jednym stałym wyrazem. Ważne są odniesienie, funkcja w zdaniu i to, czy dopowiedzenie identyfikuje obiekt, czy dodaje informację.

1. Osoba, rzecz i przynależność

Who odnosi się do osób, which zwykle do rzeczy i zwierząt, a that może zastępować osoby lub rzeczy w zdaniach identyfikujących bez przecinków. Whose wskazuje przynależność i stoi przed rzeczownikiem: whose bike, whose parents. Nie myl whose z who's, czyli skrótem who is lub who has. Wybór nie zależy od rodzaju gramatycznego polskiego rzeczownika. Najpierw znajdź wyraz, który jest opisywany, i ustal jego związek z dalszą częścią.

• The boy who won is my neighbour.Chłopiec, który wygrał, jest moim sąsiadem.
• The camera which I bought is waterproof.Aparat, który kupiłem, jest wodoodporny.

2. Podmiot albo dopełnienie

W the woman who called zaimek who wykonuje czynność call: jest podmiotem. W the woman who I called podmiotem jest I, a who wskazuje odbiorcę telefonu. Ta różnica decyduje o możliwości pominięcia zaimka. Nie powtarzaj osoby dodatkowym she ani rzeczy przez it. Zdanie względne już zawiera element zastępujący rzeczownik. W konstrukcji the book which I bought nie dodawaj it po bought, ponieważ otrzymałbyś dwa dopełnienia oznaczające ten sam przedmiot.

• The student who helped me was kind.Uczeń, który mi pomógł, był uprzejmy.
• The student I helped was grateful.Uczeń, któremu pomogłem, był wdzięczny.

3. Kiedy można pominąć zaimek?

W zdaniu identyfikującym bez przecinków możesz pominąć zaimek pełniący funkcję dopełnienia: the film that we watched → the film we watched. Nie usuwaj podmiotu: the film that won an award potrzebuje that lub which, bo po usunięciu nie pozostałby wykonawca won. Nie pomijaj także whose, które łączy właściciela z rzeczą. Sam fakt, że zaimek stoi po rzeczowniku, nie wystarcza do decyzji. Sprawdź, czy dalszy fragment ma już swój własny podmiot.

• The song we heard was beautiful.Piosenka, którą usłyszeliśmy, była piękna.
• I know a girl whose father is a pilot.Znam dziewczynę, której ojciec jest pilotem.

4. Przecinki zmieniają funkcję opisu

Zdanie identyfikujące wybiera osobę lub rzecz spośród możliwych: the students who finished mogą być tylko częścią grupy. Dopowiedzenie oddzielone przecinkami dodaje informację o już rozpoznanym odniesieniu. W nim nie używamy that i nie pomijamy zaimka. Nie dodawaj przecinków tylko dlatego, że w polskim zdaniu występuje „który”. Angielska interpunkcja pomaga odróżnić wybór grupy od komentarza o całej znanej grupie; może więc wpływać na znaczenie.

• My aunt, who lives in York, is visiting us.Moja ciocia, która mieszka w Yorku, odwiedza nas.
• My bike, which I bought last year, needs repairs.Mój rower, który kupiłem w zeszłym roku, wymaga naprawy.

5. Miejsce: where czy which?

Where oznacza miejsce wykonywania czynności, a which może zastępować samo miejsce jako przedmiot czynności. Porównaj the hotel where we stayed i the hotel which we booked. Przy stay potrzebujesz informacji „w którym”, natomiast book przyjmuje hotel bez dodatkowego przyimka. Where jest ściślej przysłówkiem względnym, ale funkcjonalnie należy do tej samej lekcji łączenia zdań. Podobnie when opisuje czas, a why powód. Nie wybieraj where wyłącznie dlatego, że poprzedni rzeczownik nazywa budynek.

• This is the café where we met.To kawiarnia, w której się spotkaliśmy.
• This is the café that we recommended.To kawiarnia, którą poleciliśmy.

6. Rozszerzenie: przyimki i całe wypowiedzi

W formalnym stylu przyimek może stać przed whom lub which: the person to whom I spoke, the room in which we met. That nie występuje bezpośrednio po takim przyimku. W zwykłej rozmowie przyimek często zostaje na końcu: the person who I spoke to. Whom jest formą dopełnieniową; nie zastępuj nim podmiotu w whom called. Whose może odnosić się także do rzeczy, np. a company whose products are popular. Which po przecinku może komentować cały wcześniejszy fakt, nie tylko ostatni rzeczownik.

• The room in which we met was quiet.Pokój, w którym się spotkaliśmy, był cichy.
• She remembered my birthday, which surprised me.Pamiętała o moich urodzinach, co mnie zaskoczyło.

Przykład rozwiązany krok po kroku

Połącz: I met a teacher. Her son studies abroad. Rzeczownikiem opisywanym jest teacher. W drugim zdaniu son należy do tej osoby, więc potrzebujesz whose, nie zwykłego who. Usuń her, ponieważ whose przejmuje jego funkcję. Otrzymujesz I met a teacher whose son studies abroad. Czasownik studies pozostaje pojedynczy, bo podmiotem zdania względnego jest son. Nie dodawaj przed son ani her, ani the; grupa whose son jest już kompletna.

Typowe błędy i ich poprawa

Samokontrola: Zidentyfikuj odniesienie, sprawdź funkcję podmiotu lub dopełnienia i rolę przecinków. Nie powtarzaj zaimka osobowego. Jeśli dopuszczalne są who i that albo pominięcie dopełnienia, uwzględnij warunki polecenia. Poniższe quizy i zadania są autorskim treningiem językowym.