Zanosisz kurtkę do krawcowej. Nie naprawiasz jej sam, lecz organizujesz usługę: I am having my jacket repaired — Oddaję kurtkę do naprawy. Konstrukcja have/get something done skupia się na osobie organizującej działanie oraz przedmiocie, którego ono dotyczy. Nie trzeba nazywać usługodawcy, jeśli jest oczywisty lub nieistotny.
1. Co robi podmiot, a co dzieje się z rzeczą?
W I had my hair cut podmiot I korzysta z usługi, my hair jest tym, co podlega działaniu, a cut to trzecia forma czasownika. Nie wynika z tego, że sam się ostrzygłem. Zwykłe I cut my hair przypisuje mi wykonanie czynności. Tę różnicę trzeba zachować w tłumaczeniu i transformacji, nawet jeżeli po polsku oba zdania potocznie mogą brzmieć „obciąłem włosy”.
We had the windows cleaned. Windows to czyszczony przedmiot. Cleaned jest formą bierną, a czas zdania pokazuje had.
- We have our windows cleaned every month.Co miesiąc zlecamy mycie okien.
- She had her phone repaired yesterday.Wczoraj oddała telefon do naprawy i został naprawiony.
- I need to get my passport photo taken.Muszę zrobić sobie zdjęcie paszportowe u kogoś.
Przedmiot nie musi być zwykłą rzeczą. Have your eyes tested oznacza zlecenie badania wzroku; oczy podlegają badaniu. Nie trzeba płacić za każdą tak opisaną czynność: konstrukcja obejmuje także działanie zorganizowane jako przysługa. Sama forma nie mówi nic o cenie ani jakości usługi.
2. Czas odmienia have lub get
Zmieniasz pierwszy czasownik, a trzecia forma po dopełnieniu pozostaje odpowiednia dla czynności: repaired, checked, written, taken, cut. Have może występować w Continuous, ponieważ oznacza organizowanie usługi, a nie statyczne posiadanie. We are having the walls painted to naturalne zdanie o trwającym malowaniu lub umówionej pracy, jeśli wynika to z kontekstu.
| Czas lub funkcja | Przykład |
|---|---|
| zwyczaj | I have my bike serviced every spring. |
| przeszłość | I had my bike serviced last week. |
| umówiona usługa | I am having my bike serviced tomorrow. |
| przyszłość | I will have my bike serviced soon. |
| Present Perfect | I have had my bike serviced. |
W ostatnim zdaniu pierwsze have jest operatorem Perfect, a had to trzecia forma have użytego do zlecenia. Serwis dotyczy bike, dlatego serviced stoi po całym dopełnieniu my bike. Porównaj I have repaired my bike: tu po have od razu występuje repaired, więc jest to zwykły Present Perfect o mojej naprawie.
3. Pytania i negacja
Dla causative have w Present Simple i Past Simple używamy do/does/did: Did you have the lock changed? — Czy zleciłeś wymianę zamka? Po did wraca have. She didn't have the room painted neguje zorganizowaną usługę; samo nie dowodzi, że pokój nie został pomalowany w żaden inny sposób. W zdaniach z will lub Continuous pytanie tworzy istniejący operator.
- Where do you get your shoes repaired?Gdzie oddajesz buty do naprawy?
- Are you having the fence replaced?Czy zlecasz wymianę ogrodzenia?
- We will not have the photographs printed.Nie zlecimy wydrukowania zdjęć.
4. Have i get: podobieństwo i granice
Get something done bywa bardziej potoczne i może podkreślać doprowadzenie działania do skutku: We finally got the heating fixed — Wreszcie udało nam się doprowadzić do naprawy ogrzewania. Nie wynika z tego automatycznie długie przekonywanie fachowca. Get the report finished może w innym kontekście znaczyć po prostu „doprowadź raport do końca”, nawet własną pracą. Interpretuj całe zdanie, szczególnie gdy nie ma kontekstu usługi.
5. Rozszerzenie: niechciane zdarzenia
She had her bag stolen — Ukradziono jej torbę — ma podobny układ, ale opisuje doznane zdarzenie, którego nie organizowała. Nie tłumacz go jako „zleciła kradzież torby”. Rodzaj czynności i kontekst rozstrzygają, czy podmiot zleca usługę, czy doświadcza skutku. Causative nie oznacza więc, że każda osoba z have + rzecz + trzecia forma chciała danego wydarzenia.
Gdy znasz usługodawcę i musisz go zachować, dodaj by: We had the kitchen painted by a local company. Nie pomijaj tego fragmentu w transformacji, która wymaga pełnego sensu. Istnieje też aktywny wzorzec We had a local company paint the kitchen. Po osobie lub firmie wykonującej czynność występuje paint bez to. Ten wzorzec wymaga osobnego rozpoznania ról.
6. Przykład rozwiązania i kontrola
Zdanie wyjściowe: „Na moje zlecenie fotograf zrobił mi zdjęcie”. Zaczynasz od I i wybierasz had, bo usługa odbyła się w przeszłości. Zdjęcie to my photo, a trzecia forma take to taken. Otrzymujesz I had my photo taken by a photographer. Nie pisz I had taken my photo: to inny szyk i zwykły Past Perfect.
Ułóż zdanie z have: jutro fachowiec na twoje zlecenie sprawdzi ogrzewanie. Użyj will.
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
I will have the heating checked tomorrow. Will have wyraża przyszłość, heating to przedmiot, checked to trzecia forma. Usługodawcę można dopisać, jeśli jest potrzebny.
Porównaj I painted the door, I had the door painted oraz I had my wallet stolen. Które opisuje usługę?
Pokaż rozwiązanie i wyjaśnienie
Drugie. Pierwsze przypisuje mi malowanie, drugie zorganizowaną usługę, trzecie doznaną kradzież. Sam szyk nie wystarcza do uznania zdarzenia za dobrowolnie zlecone.