Mitologia (cz. I Grecja) - Wojna trojańska

Streszczenie

Boskie wesele Peleusa i Tetydy, z którego pominięto boginię niezgody, rozpaliło pierwszą iskrę tragedii. Eris rzuciła złote jabłko z napisem „Dla najpiękniejszej”, a spór między Herą, Ateną i Afrodytą trafił pod osąd trojańskiego Parysa. Książę, kuszony darami władzy i mądrości, wybrał obietnicę miłości, wręczając jabłko Afrodycie. Najpiękniejszą okazała się Helena, żona spartańskiego króla Menelaosa, którą Parys uwiódł i uprowadził do Troi. Zdrada gościnności i małżeńskiej przysięgi dotknęła całą Helladę, bo dawni zalotnicy Heleny przysięgli niegdyś bronić jej małżeństwa. Przysięga Tyndareosa zobowiązywała każdego byłego zalotnika Heleny, by stanął w jej obronie i pomścił zniewagę.

Do wyprawy zaciągnęło się tysiąc okrętów pod wodzą Agamemnona, króla Myken, wspieranego przez Achillesa, Odyseusza, Ajaxów, Diomedesa oraz Nestora. Artemida zatrzymała floty w Aulidzie, domagając się ofiary z Ifigenii, co już na starcie obarczyło kampanię winą. Kiedy pomyślny wiatr wypełnił żagle, Grecy wylądowali u wybrzeży Troady i rozpoczęli dziesięcioletnie oblężenie. Mury Troi, wzniesione z boską pomocą Apollina i Posejdona, oparły się frontalnym atakom, a pierwsze lata upłynęły na pustoszeniu sojuszniczych miast, by odciąć wroga od zapasów. Hektor, najdzielniejszy obrońca Troi, prowadził skuteczne wypady, podtrzymując morale swoich wojsk. Agamemnon porwał Chryzeidę, co sprowokowało gniew Apollina i pierwszą zarazę w achajskim obozie.

Kryzys wybuchł, gdy Agamemnon odebrał Achillesowi brankę Bryzeidę, urażając honor najsilniejszego spośród Achajów. Achilles wycofał się z walk, a zaraza zesłana przez Apollina pustoszyła obóz Greków. Pozbawione Myrmidonów wojska ponosiły klęski; Hektor przebił się aż do okrętów i podłożył pod nie ogień, wstrząsając achajskim sojuszem. Wtedy Patroklos, przyjaciel Achillesa, w zbroi herosa poprowadził kontratak, lecz padł pod włócznią Hektora. Ta śmierć zamieniła żal w furię. Achilles, odziany w nową zbroję wykutą przez Hefajstosa, powrócił na pole bitwy, szukając zemsty. Rzeka Skamander zabarwiła się krwią, gdy wściekły bohater ścinał wrogów.

W kulminacyjnym pojedynku Achilles zabił Hektora i przez trzy dni wlekł ciało przeciwnika za rydwanem, aż błagania króla Priama skłoniły go do zwrotu zwłok. Wkrótce sam bohater padł ofiarą boskiej intrygi: Apollo naprowadził strzałę Parysa w jedyną śmiertelną piętę Achillesa. Po jego śmierci Grecy szukali sposobu na przełamanie impasu. Wyrocznia wskazała łuk Heraklesa oraz Neoptolema, syna Achillesa, lecz decydujący okazał się plan Odyseusza: drewniany koń wypełniony elitą wojowników, pozostawiony pod murami jako rzekoma ofiara pojednania. Kapłan Laokoon ostrzegał, jednak gdy morskie węże udusiły jego i synów, Trojanie zignorowali przestrogę i wciągnęli konia do miasta. Diomedes i Odyseusz ukradli Palladion, boski posąg Ateny chroniący miasto przed zagładą.

Nocą ukryci wojownicy otworzyli bramy, a powracająca armia zalała ulice. Troja płonęła; Priam zginął przy ołtarzu, Kasandra została zniewolona, a Astyanaks zrzucony z murów. Helenę odnalazł Menelaos i, uwiedziony jej pięknem, przebaczył zdradę, co nadało tragedii gorzki posmak ironii. Zwycięstwo nie przyniosło jednak spokoju: Agamemnon zginął w Mykenach, Odyseusz tułał się dziesięć lat, a Ajaks odebrał sobie życie. Z ruin ocalał jedynie Eneasz, któremu bogowie kazali szukać nowej ojczyzny w Italii, skąd wyrośnie mit Rzymu. Trojańskie kobiety rozdzielono jako branki, rozsyłając je po całej Grecji. Tak od złotego jabłka aż po dym płonących wież wojna trojańska dowodzi, że boskie kaprysy i ludzkie namiętności potrafią zamienić jedną prywatną obrazę w katastrofę całych narodów