Kwiatki św. Franciszka z Asyżu (fragmenty)

Streszczenie

Giovanni Bernardone, przyszły święty Franciszek, dorasta w zamożnym domu kupieckim Asyżu, marząc o rycerskiej sławie. Wojna z Perugią kończy się dla niego niewolą, a długie miesiące choroby odsłaniają kruchość doczesnych ambicji i budzą tęsknotę za głębszym sensem. Przełom następuje, gdy obejmuje i całuje trędowatego, rozpoznając w nim samego Chrystusa. Poruszony tym doświadczeniem sprzedaje kosztowne tkaniny ojca, aby odnowić kościółek San Damiano, zrywając z dotychczasowym stylem życia. Przed biskupem publicznie zrzuca bogate szaty, przywdziewa szorstką tunikę i przyrzeka skrajne ubóstwo, wyruszając jako żebrak, który własnymi rękami odnawia zrujnowane świątynie.

Do Franciszka szybko dołączają Bernard, Piotr, Egidiusz i kolejni młodzi ludzie zachwyceni jego pogodą ducha. Nowa wspólnota Braci Mniejszych żyje bez własności, dzieli dzień między modlitwę, pracę fizyczną i posługę najuboższym. W 1209 roku bracia pieszo wyruszają do Rzymu; papież Innocenty III, poruszony snem o wątłym zakonniku podpierającym chwiejący się Kościół, zatwierdza ich prostą regułę. Od tej chwili bracia wędrują parami po Italii, witani pozdrowieniem „Pokój i dobro”. Ich śpiew, taniec oraz beztroska przyciągają tłumy, a franciszkańskie domy wyrastają w Perugii, Sienie, a niedługo później także poza Alpami.

„Kwiatki” utrwalają mozaikę cudów ukazujących płomienną wiarę Biedaczyny. W Spello pusty kosz napełnia się gorącymi bochenkami, gdy Franciszek kreśli nad nim znak krzyża, natomiast w Greccio organizuje pierwszą żywą szopkę, ożywiając tajemnicę Betlejem światłem i śpiewem. W Gubbio poskramia krwiożerczego wilka, zawierając pokój między bestią a ludźmi; odtąd zwierzę krąży po ulicach jak łagodny strażnik. Kazanie do ptaków pod Bevagną, podczas którego setki skrzydlatych słuchaczy skłaniają głowy, ujawnia jego mistyczną więź z całym stworzeniem, podobnie jak rozmowa z rybami w Trasimeno czy pochwała wiatru, słońca i księżyca. Natura, człowiek i aniołowie tworzą wspólny chór, w którym każdy byt wielbi Stwórcę.

Rosnąca sława niesie subtelną pokusę pychy. Aby pozostać najmniejszym, Franciszek każe wozić się tyłem na ośle przez Asyż, cierpliwie słuchając drwin przechodniów, podejmuje surowe posty i nocne biczowania. Spór z bratem Eliaszem o złagodzenie reguły odsłania napięcie między pierwotnym charyzmatem a potrzebami rosnącego zakonu, lecz Franciszek wybiera milczące świadectwo zamiast urzędowej władzy. W 1224 roku, podczas czterdziestodniowego postu na górze Alwernii, doznaje wizji ognistego serafina i otrzymuje stygmaty – pięć krwawiących ran Chrystusa, które ukrywa pod rękawami, choć krwawiąca dłoń zdradza tajemnicę braciom.

Schyłkowe lata przenika cierpienie, lecz i pieśń wdzięczności. Półślepy wskutek choroby oczu, wyniszczony malarią, Franciszek komponuje „Hymn stworzeń”, dziękując za słońce, wodę, ogień i „siostrę Śmierć”. 3 października 1226 roku prosi, by położono go na nagiej ziemi przed Porcjunkulą, słucha psalmu „Głoś mój, Panie” i łagodnie oddaje ducha, a tradycja głosi, że dzwony Asyżu biją wtedy same. Po jego odejściu bracia roznoszą legendę po Europie; opowieści o zapachu róż unoszącym się z grobu i o uzdrowieniach umacniają kult. „Kwiatki”, spisane około 1330 roku, zachowują pamięć o świętym, który dowiódł, że radosna prostota oraz bezwarunkowa miłość przemieniają świat skuteczniej niż władza i bogactwo.