Legenda o św. Aleksym (fragmenty)

Streszczenie

Legenda rozpoczyna się w starożytnym Rzymie, gdzie zamożni i bogobojni małżonkowie Eufemian i Aglaida przez lata błagają Boga o dziecko. Ich modły zostają wysłuchane – rodzi się syn, któremu nadają imię Aleksy. Chłopiec, choć otoczony luksusem, od wczesnych lat wyróżnia się miłosierdziem i żarliwością: rozdaje zabawki ubogim, pości, recytuje psalmy i marzy o całkowitej służbie Chrystusowi. Gdy osiąga pełnoletność, ojciec wyznacza mu arystokratyczną narzeczoną, a zaślubiny odbywają się z wielkim splendorem. Jednak w noc poślubną Aleksy wyjawia młodej małżonce, że pragnie zachować dziewictwo i ofiarować życie wyłącznie Bogu. Poruszona kobieta oddaje mu obrączkę i przyrzeka milczenie. Przed świtem Aleksy przywdziewa płaszcz pielgrzyma, żegna rodzinny pałac i wyrusza w nieznane, ufając całkowicie Opatrzności.

Pierwszym etapem wędrówki staje się syryjska Edessa, miasto słynące z Mandylionu. Aleksy obiera skrajne ubóstwo: zamieszkuje pod kamiennymi schodami katedry, odziany we włosiennicę i żywiony resztkami rzucanymi przez wiernych. Nadzwyczajna pokora, nieustanna modlitwa i radykalna asceza szybko czynią go miejscową legendą. Opowieści przypisują mu sprowadzenie deszczu podczas suszy, rozmnożenie chleba w czasie głodu i uzdrowienia ślepych. Sława „świętego żebraka” dociera do Rzymu; zrozpaczony Eufemian wysyła orszak sług, by odnalazł syna. Bóg jednak przesłania ich oczy – mijają Aleksego codziennie, lecz go nie rozpoznają, a on milczy, by dochować pokory. Siedemnaście lat trwa ta cicha świętość.

Po latach Aleksy słyszy nocą głos nakazujący powrót „tam, skąd wyszedł”. Okręt, którym płynie do Italii, burza spycha wprost do ujścia Tybru, co traktuje jako znak. W łachmanach staje u bramy własnego pałacu i prosi o schronienie. Dobrotliwy, lecz złamany żalem ojciec pozwala mu zamieszkać w maleńkiej komórce pod pałacowymi schodami, gdzie służba rzuca mu resztki z pańskiego stołu. Przez kolejne siedemnaście lat Aleksy żyje nierozpoznany: znosi kpiny, splunięcia i kopnięcia, nocami modli się za rodzinę, a każdą obelgę ofiarowuje Bogu jako zadośćuczynienie za grzechy bliskich. Matka i żona, nie podejrzewając prawdy, odczuwają do nędzarza niewytłumaczalne współczucie i dyskretnie go wspierają.

Po trzech dekadach od ucieczki Bóg odsłania tajemnicę papieżowi Innocentemu i cesarzowi Honoriuszowi. We śnie słyszą, że w Rzymie mieszka „człowiek najbliższy niebu”. Procesja z relikwiami zatrzymuje się przed pałacem Eufemiana, bo konie papieskie klękają i odmawiają dalszej drogi. Tego samego ranka Aleksy spisuje na pergaminie historię swojego życia, zaciska kartę w dłoni i cicho umiera. Papież otwiera rękę zmarłego żebraka, odczytuje list, a zgromadzeni ze łzami rozpoznają utraconego syna. Ciało świętego zaczyna wydzielać słodką woń, chorzy odzyskują zdrowie, a z bezchmurnego nieba spadają płatki róż. Papież i cesarz własnoręcznie niosą trumnę w triumfalnej procesji, którą rozświetlają cudowne dźwięki bijących samoistnie dzwonów. Eufemian dziękuje Bogu, Aglaida obejmuje trumnę, a małżonka Aleksego rozdaje majątek ubogim i ślubuje wieczystą czystość. Legenda kończy się obietnicą, że każdy, kto z wiarą przyzywa wstawiennictwa św. Aleks­ego, otrzyma potrzebne łaski, a postać pokornego pielgrzyma staje się w Rzymie symbolem doskonałej pokory i całkowitego oddania Chrystusowi