Wyszukiwanie zaawansowane
Biologia (196 zadań)
Zadanie 17 (3 pkt) 2021, NF, P
Przyczyną wrodzonej nietolerancji fruktozy są mutacje w genie ALDOB, kodującym enzym aldolazę B i zlokalizowanym na chromosomie 9. Jeżeli uszkodzona jest tylko jedna kopia genu, oznacza to nosicielstwo tej choroby, co w większości przypadków nie wywołuje żadnych objawów. Częstość występowania wrodzonej nietolerancji fruktozy u człowieka wynosi 1/40000. Objawy choroby ujawniają się zwykle w okresie niemowlęcym po zakończeniu karmienia dziecka wyłącznie mlekiem matki, kiedy do diety dziecka wprowadzane są pierwsze owoce i warzywa. Wrodzona nietolerancja fruktozy prowadzi, po spożyciu tego cukru, do gromadzenia się jego metabolitów w komórkach wątroby: brak aldolazy B powoduje nagromadzenie fruktozo-1-fosforanu, co z kolei prowadzi do upośledzenia glukoneogenezy oraz ograniczenia syntezy ATP. U osób chorych należy wykluczyć z diety owoce, niektóre warzywa, miód oraz cukier spożywczy (sacharozę).
Na podstawie: https://biotechnologia.pl/;L. Szablewski, A. Skopińska, Zaburzenia metabolizmu węglowodanów powodowane mutacjami i rola diety jako terapii. Część II. Fruktozemia, „Medycyna Rodzinna” 4, 2005.
Zadanie 17.1 (1 pkt) Genetyka mendlowska
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wrodzona nietolerancja fruktozy jest dziedziczona w sposób
Zadanie 17.2 (1 pkt) Elementy genetyki populacji
Oblicz częstość występowania nosicieli wrodzonej nietolerancji fruktozy w populacji pozostającej w stanie równowagi genetycznej, w której częstość występowania wrodzonej nietolerancji fruktozy wynosi 1/40000.
Obliczenia:
Częstość występowania nosicieli wrodzonej nietolerancji fruktozy wynosi:
Zadanie 17.3 (1 pkt) Węglowodany Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych
Uzasadnij, że osoba cierpiąca na wrodzoną nietolerancję fruktozy powinna wyeliminować z diety sacharozę.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 16 (3 pkt) 2021, NF, P
Do monitorowania jakości wody wodociągowej wykorzystuje się m.in. małże. Prowadzą one osiadły tryb życia, a duże znaczenie w ich funkcjonowaniu odgrywają mechano- i chemoreceptory wykrywające cząstki zawieszone w wodzie. W zbiorniku przepływowym umieszcza się szczeżuje lub skójki, które jedną połową muszli przytwierdza się do jego dna, a do drugiej połowy przyczepia się magnes połączony z czujnikiem przekazującym sygnały do komputera.
W warunkach normalnego funkcjonowania rytm biologiczny małża obejmuje cykliczne okresy podwyższonej i obniżonej aktywności. W czasie podwyższonej aktywności, jeśli woda jest czysta, muszla małża jest rozchylona, a mięczak pobiera wodę przez syfon. W czasie obniżonej aktywności muszla może być częściowo lub całkowicie zamknięta przez okres kilku godzin.
Przymknięcie muszli nawet do kilku procent maksymalnego rozwarcia lub stopniowe jej całkowite zamykanie nie musi być przejawem stresu. Dopiero w momencie wystąpienia nagłej zmiany jakości wody mięczak gwałtownie zamyka muszlę. W poznańskiej stacji uzdatniania wody jednocześnie wykorzystuje się osiem osobników. Alarm włącza się, gdy średnia wartość stopnia otwarcia ich muszli spadnie poniżej określonego poziomu.
Na podstawie: M. Dworniczak, Uzdatnianie wody, „Wiedza i Życie” 8, 2017;E. Tomczak, A. Dominiak, Organizmy żywe w systemie biomonitoringu jakości wody, „Proceedings of ECOpole” 10(1), 2016.
Zadanie 16.1 (1 pkt) Nisza ekologiczna
Oceń, czy stwierdzenia odnoszące się do wykorzystania małży w monitorowaniu jakości wody wodociągowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Dzięki małżom możliwa jest ocena ogólnego poziomu zanieczyszczenia wody wodociągowej. | P | F |
| 2. | Małże wykorzystuje się do monitorowania jakości wody wodociągowej, ponieważ mają one dużą tolerancję na zanieczyszczenia w środowisku życia. | P | F |
| 3. | Małże mają doskonały zmysł chemiczny, dzięki czemu ich reakcja dostarcza informacji o tym, jaki związek szkodliwy i w jakich ilościach znajduje się w wodzie. | P | F |
Zadanie 16.2 (1 pkt) Zwierzęta bezkręgowe
Wyjaśnij, dlaczego podczas biomonitoringu czystości wód wykorzystuje się więcej niż jednego osobnika, jak np. osiem w poznańskiej stacji uzdatniania wody.
Zadanie 16.3 (1 pkt) Zwierzęta bezkręgowe
Określ, jakie znaczenie dla funkcjonowania małży ma przepływ wody przez jamę płaszczową, kiedy muszla jest otwarta. Podaj dwa różne przykłady.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 15 (4 pkt) 2021, NF, P
W organizmie człowieka kości chronią ważne narządy wewnętrzne, umożliwiają ruch i pełnią funkcję podporową. U noworodków występuje ok. 270 kości, ale u osób dorosłych jest ich już tylko 206. Najdłuższą kością w ciele człowieka jest kość udowa. Z kolei najmniejsze kości to kosteczki słuchowe, a wśród nich najmniejszą jest strzemiączko. Są to jedyne kości, które nie zmieniają swojego rozmiaru przez całe życie człowieka.
Na podstawie: K. Kornicka, Zaskakujące życie kości, „Wiedza i Życie” 8, 2018.Zadanie 15.1 (1 pkt) Narządy zmysłów
Określ funkcję strzemiączka i podaj nazwy pozostałych kosteczek słuchowych.
Funkcja strzemiączka:
Nazwy pozostałych kosteczek słuchowych:
Zadanie 15.2 (1 pkt) Układ ruchu
Określ przyczynę różnicy w liczbie kości między noworodkiem a osobą dorosłą.
Zadanie 15.3 (1 pkt) Hierarchiczna budowa organizmu człowieka (tkanki, narządy, układy narządów)
Podaj jedną funkcję kości długich człowieka, inną niż wymienione w tekście.
Zadanie 15.4 (1 pkt) Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Występowanie tkanki kostnej jest charakterystyczne dla wszystkich
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 14 (3 pkt) 2021, NF, P
Witamina C (kwas L-askorbinowy) pełni kilka istotnych funkcji w procesach metabolicznych zachodzących w organizmie człowieka, który musi ją przyjmować wraz z pokarmem. Szacuje się, że organizm dorosłego człowieka potrzebuje około 90 mg witaminy C na dobę. Źródłem witaminy C w diecie człowieka są przede wszystkim rośliny, ale większość zwierząt ma zdolność do jej syntezy. Utrata tej zdolności jest skutkiem mutacji genu kodującego enzym katalizujący ostatni etap syntezy witaminy C.
Na poniższym drzewie filogenetycznym przedstawiono historię ewolucyjną ssaków – szarym kolorem wyróżniono linie filogenetyczne, w których doszło do utraty zdolności do syntezy witaminy C.
Zadanie 14.1 (1 pkt)
Oceń, czy poniższe stwierdzenia odnoszące się do przedstawionego drzewa filogenetycznego są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Ssaki, które nie mają zdolności do syntezy witaminy C, stanowią grupę polifiletyczną. | P | F |
| 2. | Utrata zdolności do syntezy witaminy C zaszła co najmniej trzykrotnie, niezależnie w różnych liniach rozwojowych ssaków. | P | F |
| 3. | Wszystkie naczelne są pozbawione możliwości syntezy witaminy C. | P | F |
Zadanie 14.2 (1 pkt) Elementy genetyki populacji Dobór naturalny
Wyjaśnij, dlaczego mutacja uniemożliwiająca syntezę witaminy C, która pojawiła się u przodka małp, nie została wyeliminowana przez dobór naturalny.
Zadanie 14.3 (1 pkt) Układ wydalniczy Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych
Wyjaśnij, dlaczego witamina C, w odróżnieniu od witaminy A, nie kumuluje się w organizmie człowieka. W odpowiedzi odnieś się do właściwości obu witamin.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 13 (2 pkt) 2021, NF, P
Na schemacie przedstawiono zmiany potencjału błony we wzgórku aksonu neuronu. Strzałki wskazują czas, w którym nastąpiły dwa pobudzenia tego neuronu.
Zadanie 13.1 (1 pkt) Układ nerwowy
Do faz potencjału czynnościowego, oznaczonych na schemacie literami A–D, przyporządkuj właściwe określenia spośród wymienionych poniżej.
hiperpolaryzacja polaryzacja depolaryzacja repolaryzacja A. B. C. D.Zadanie 13.2 (1 pkt) Układ nerwowy
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące informacji przedstawionych na wykresie są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| 1. | Pobudzenie nr 2 spowodowało lokalną depolaryzację błony komórkowej. | P | F |
| 2. | Pobudzenie nr 2 było przyczyną powstania impulsu nerwowego. | P | F |
| 3. | Literą E oznaczono wartość potencjału spoczynkowego błony komórkowej. | P | F |
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 12 (3 pkt) 2021, NF, P
Strusie przystosowane są do życia na terenach pustynnych i półpustynnych. Jako jedyne ptaki osobno wydalają kał i mocz. Są w stanie przeżyć nawet kilka dni bez dostępu do wody. Ich pokarm stanowią głównie nasiona, ale także owoce oraz liście traw i innych roślin. Zwłaszcza te ostatnie są istotnym źródłem wody dla strusi.
Na wykresie przedstawiono zmiany osmolalności osocza krwi oraz moczu strusia czerwonoskórego (Struthio camelus) na przestrzeni kilkunastu dni, w czasie których ptaki miały swobodny lub ograniczony dostęp do wody. Próbki moczu pobierano każdego dnia z samego rana zaraz po podniesieniu się ptaków z legowiska.
Uwaga: Osmolalność to liczba moli substancji osmotycznie czynnych rozpuszczonych w 1 kg wody.
Zadanie 12.1 (1 pkt)
Na podstawie przedstawionych informacji podaj dzień eksperymentu, w którym ptakom ograniczono dostęp do wody, oraz dzień, w którym zostały one napojone.
Dzień, w którym ptakom ograniczono dostęp do wody:
Dzień, w którym ptaki zostały napojone:
Zadanie 12.2 (1 pkt) Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych Zwierzęta kręgowe
Wyjaśnij, dlaczego w czasie trwania eksperymentu wzrosła osmolalność moczu badanych ptaków.
Zadanie 12.3 (1 pkt) Zwierzęta kręgowe
Wyjaśnij, dlaczego strusie, podobnie jak inne ptaki, muszą połykać kamienie, aby skuteczniej trawić pokarm.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 11 (3 pkt) 2021, NF, P
Trzustka jest gruczołem, który pełni u człowieka jednocześnie funkcję wydzielania wewnętrznego oraz zewnętrznego. Funkcja zewnątrzwydzielnicza polega na wytwarzaniu enzymów trawiennych i na uwalnianiu ich do światła przewodu pokarmowego.
Na podstawie: K. Sembulingam, P. Sembulingam, Essentials of Medical Physiology, 2012;P. Hoser, Fizjologia organizmów z elementami anatomii człowieka, Warszawa 2000.
Zadanie 11.1 (1 pkt) Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych
Uzupełnij tabelę – wpisz nazwy enzymów trzustkowych i substratu w odpowiednie miejsca.
| Nazwa enzymu | Trawiony składnik pokarmowy (substrat) |
|---|---|
| trypsyna | |
| polisacharydy | |
| zemulgowane tłuszcze |
Zadanie 11.2 (1 pkt)
Podaj nazwę odcinka przewodu pokarmowego, do którego są wydzielane enzymy trzustkowe.
Zadanie 11.3 (1 pkt) Układ dokrewny
Wykaż, że trzustka pełni funkcję gruczołu wydzielania wewnętrznego. W odpowiedzi uwzględnij przykład substancji produkowanej przez ten narząd oraz sposób jej wydzielania.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 10 (3 pkt) 2021, NF, P
Rośliny rosnące w środowisku naturalnym są narażone na działanie wielu niekorzystnych czynników, określanych jako czynniki stresowe. Susza i podtopienie stanowią czynniki stresowe, które upośledzają transport wody w roślinie. Stres wywołuje odpowiedź komórek, tkanek i organów, co pozwala na lepsze przystosowanie się rośliny do aktualnych warunków środowiska. Jedną z pierwszych odpowiedzi rośliny na działanie czynnika stresotwórczego jest zmiana równowagi hormonalnej. Obserwowaną reakcją roślin na suszę lub podtopienie jest stymulacja syntezy etylenu. Efekt działania etylenu to m.in.:
A. Kacperska, Udział hormonów roślinnych w odpowiedzi roślin na stresowe czynniki środowiska, „Kosmos” 44(3–4), 1995.
Zadanie 10.1 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów
Na poniższych schematach przedstawiono przekroje poprzeczne przez korzeń ryżu: A – stan wyjściowy, B – efekt działania etylenu w warunkach podtopienia rośliny.
Zadanie 10.2 (1 pkt) Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów
Wyjaśnij, w jaki sposób wzrost wydzielania etylenu w czasie suszy przyczynia się do utrzymania zrównoważonego bilansu wodnego roślin. W odpowiedzi uwzględnij jeden z wymienionych efektów działania etylenu.
Zadanie 10.3 (1 pkt) Rośliny – reakcja na bodźce
Oceń, czy poniższe informacje odnoszące się do roli auksyn w funkcjonowaniu rośliny są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
| 1. | Auksyny produkowane przez pąk szczytowy są odpowiedzialne za zjawisko dominacji wierzchołkowej. | P | F |
| 2. | Auksyny, podobnie jak etylen, mogą indukować tworzenie się korzeni przybyszowych. | P | F |
| 3. | Auksyny biorą udział w reakcjach fototropicznych pędu, dzięki czemu warunkują jego wyginanie się w kierunku światła. | P | F |
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 2 (4 pkt) 2021, NF, P
W komórkach eukariotycznych gradient protonowy jest wykorzystywany zarówno do syntezy ATP, jak i do transportu niektórych metabolitów przez wewnętrzną błonę mitochondrialną. Na poniższym schemacie przedstawiono proces transportu pirogronianu i kwasu ortofosforowego (Pi).
Zadanie 2.1 (2 pkt) Oddychanie wewnątrzkomórkowe
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały powstawanie gradientu protonowego w mitochondriach. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Elektrony pochodzące ze zredukowanych podczas cyklu Krebsa dinukleotydów – NADH oraz FADH2 – są przenoszone na cząsteczkę (dwutlenku węgla / tlenu) poprzez łańcuch przenośników elektronów związanych z (wewnętrzną / zewnętrzną) błoną mitochondrialną. Energia uwolniona podczas przepływu elektronów przez łańcuch oddechowy jest wykorzystywana do transportu protonów, które przemieszczają się w kierunku ich (mniejszego / większego) stężenia do przestrzeni międzybłonowej mitochondrium, gdzie panuje (niższe / wyższe) pH niż w matriks mitochondrium.
Zadanie 2.2 (1 pkt) Ogólne zasady metabolizmu Oddychanie wewnątrzkomórkowe
Uzasadnij, że dla efektywnego zachodzenia procesów oddychania wewnątrzkomórkowego konieczny jest ciągły transport kwasu ortofosforowego (Pi) oraz ADP do wnętrza mitochondrium.
Zadanie 2.3 (1 pkt) Ogólne zasady metabolizmu
Uzupełnij tabelę – wpisz nazwy opisanych etapów oddychania komórkowego.
| Opis etapu oddychania komórkowego | Nazwa etapu | |
|---|---|---|
| 1. | Zachodzi w cytozolu komórki zwierzęcej, a jego produktem końcowym jest pirogronian. | |
| 2. | Zachodzi w matriks mitochondrium, a pirogronian jest jego substratem. |
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
Zadanie 1 (3 pkt) 2021, NF, P
Prolaktyna, wydzielana przez gruczołową część przysadki mózgowej, jest jednołańcuchowym polipeptydem złożonym ze 199 aminokwasów, powstającym w wyniku odcięcia peptydu sygnałowego liczącego 28 aminokwasów. Na poniższym schemacie przedstawiono strukturę przestrzenną cząsteczki dojrzałej ludzkiej prolaktyny.
Zadanie 1.1 (1 pkt) Białka
Określ dominującą strukturę II-rzędową w cząsteczce dojrzałej ludzkiej prolaktyny.
Zadanie 1.2 (1 pkt) Białka
Na podstawie przedstawionych informacji określ najwyższą rzędowość struktury białka – prolaktyny. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do cech budowy tego białka.
Zadanie 1.3 (1 pkt) Informacja genetyczna i jej ekspresja
Podaj całkowitą liczbę kodonów w mRNA stanowiącym matrycę podczas syntezy prolaktyny.
Rozwiązanie zadania
Rozwiązanie wideo z Youtube
Zapisz zadanie na swojej liście
2026 Utworzone przez zespół MaturaPodKlucz