Interpretacja danych statystycznych polega na formułowaniu wniosków, które wynikają z przedstawionych pomiarów. Trzeba wskazać badaną grupę, okres i miarę oraz odróżnić procenty, punkty procentowe i wnioski o przyczynach.
Pojęcia, od których zaczynamy
Populacja to cała zbiorowość, którą chcemy opisać, a próba jej zbadana część. Ankieta w jednej klasie opisuje bezpośrednio jej uczestników. Nie daje automatycznie dokładnego wyniku dla wszystkich uczniów kraju. Ważne jest, kogo wybrano, kto odpowiedział i czy nie pominięto istotnej grupy.
Wzrost udziału z dwudziestu do dwudziestu pięciu procent można opisać na dwa sposoby. Różnica udziałów to pięć punktów procentowych. Względna zmiana odnosi tę różnicę do początkowego udziału, dlatego ma inny wynik. Oba opisy mogą być poprawne, jeśli jasno podamy jednostkę.
Zasada i zapis
W tym zastosowaniu wartość początkowa jest dodatnia. Punkty procentowe są różnicą liczbowych wartości udziałów zapisanych w procentach.
Jak czytać rysunek?
Paski mają tę samą długość i przedstawiają po sto procent. W pierwszym wyróżniono dwadzieścia procent, w drugim dwadzieścia pięć. Przyrost to pięć punktów procentowych, ale stanowi jedną czwartą początkowej zaznaczonej części.
Przykład krok po kroku
Udział wzrósł z dwudziestu do dwudziestu pięciu procent. Oblicz zmianę w punktach procentowych i względny wzrost.
- Odejmij liczbowe wartości udziałów.\(25-20=5\quad\text{punktów procentowych}\)
- Podziel przyrost przez wartość początkową.\(\frac{25-20}{20}=\frac5{20}=0{,}25\)
- Wyraź zmianę względną procentowo.\(0{,}25\cdot100\%=25\%\)
Typowy błąd
Dodatkowy przykład i kontrola
Rosnąca jednocześnie sprzedaż lodów i liczba kąpieli nie dowodzi, że jedzenie lodów powoduje kąpiele. Oba zjawiska mogą wiązać się z temperaturą. Współwystępowanie w danych nie rozstrzyga przyczyny bez dodatkowego badania i argumentów.
Procent bez liczebności grupy bywa mylący: \(50\%\) z dwudziestu osób to dziesięć, a \(40\%\) ze stu to czterdzieści. Przy porównywaniu okresów sprawdź, czy zmieniła się grupa, definicja wskaźnika lub metoda pomiaru. Stwierdzenie „w tej próbie” jest uczciwsze niż nieuzasadnione „wszyscy zawsze”.