Zdania względne (relative clauses)

Na stole leżą trzy klucze, ale potrzebujesz tego, który otwiera garaż. The key that opens the garage wskazuje konkretny przedmiot za pomocą dodatkowej części zdania. Zdanie względne, czyli relative clause, opisuje osobę lub rzecz bez rozpoczynania osobnej wypowiedzi. W tej lekcji najważniejsze jest łączenie informacji i zachowanie sensu, a nie samo zapamiętanie listy zaimków.

Informacja potrzebna do identyfikacji

Defining relative clause zawęża grupę: mówi, o której osobie lub rzeczy mówimy. W The students who submitted the form can enter warunek dotyczy uczniów, którzy wysłali formularz. Nie wynika z tego, że wszyscy uczniowie go wysłali. Takiej części zwykle nie wydzielamy przecinkami, bo jest zintegrowana z identyfikacją grupy.

• The key that opens the garage is missing.Zginął klucz, który otwiera garaż.

• Students who need help can stay.Uczniowie, którzy potrzebują pomocy, mogą zostać.

W polskim zwykle widzisz przecinek przed „który”, ale w angielskim nie kopiuj go automatycznie. Najpierw zapytaj, czy opis wybiera część grupy. Przecinki nie są jedynie przerwami na oddech: mogą zmienić interpretację tego, do kogo odnosi się cała wypowiedź.

Dopowiedzenie o znanej osobie lub rzeczy

Non-defining relative clause dodaje informację o już rozpoznanym elemencie. Maya, who lives next door, has a dog mówi o znanej Mayi, a jej adres jest dodatkową wiadomością. W środku zdania wydziel część dwoma przecinkami. W tym typie nie używamy that i nie pomijamy zaimka względnego.

• Maya, who lives next door, has a dog.Maya, która mieszka obok, ma psa.

• Our car, which is ten years old, still works well.Nasz samochód, który ma dziesięć lat, nadal dobrze działa.

Porównaj My brothers who live abroad z My brothers, who live abroad,. W pierwszym wybierasz tych braci, którzy mieszkają za granicą. W drugim przedstawiasz mieszkanie za granicą jako dopowiedzenie o całej wskazanej grupie braci. Nie wpisuj przecinków wyłącznie dlatego, że zdanie jest długie.

Dobierz łącznik i jego funkcję

Who odnosi się zwykle do ludzi, which do rzeczy, a that może zastępować je w zdaniach definiujących. Whose wskazuje posiadanie i łączy się z rzeczownikiem. Nie dodawaj obok niego his lub her: whose bike już wskazuje relację właściciela do roweru. Where opisuje miejsce, ale nie zastępuje każdego which po nazwie budynku.

• I met a woman whose son studies here.Spotkałem kobietę, której syn tutaj studiuje.

• This is the café where we first met.To jest kawiarnia, w której spotkaliśmy się po raz pierwszy.

W the café which we visited which jest obiektem visited: odwiedziliśmy kawiarnię. W the café where we met where wskazuje miejsce spotkania. Po samym visited brakuje odwiedzonego miejsca jako dopełnienia, natomiast we met może być pełnym opisem czynności. Sprawdzenie funkcji zapobiega mechanicznemu używaniu where po każdej nazwie miejsca.

Kiedy pominąć zaimek

W definiującym zdaniu względnym możesz pominąć zaimek będący dopełnieniem: the film that we watched lub the film we watched. We jest podmiotem. Nie pomijaj zaimka będącego podmiotem w the film that won the award: bez that część utraci potrzebne połączenie. Nie oceniaj możliwości pominięcia wyłącznie na podstawie długości fragmentu.

• The film we watched was excellent.Film, który obejrzeliśmy, był świetny.

• The film that won the award is online.Film, który zdobył nagrodę, jest dostępny online.

Po połączeniu nie powtarzaj dopełnienia: the film which we watched it zawiera dwa wskazania tego samego obiektu. Podobny błąd to the woman who she lives next door, gdzie who i she dublują podmiot. Łączenie zdań wymaga zastąpienia wspólnego elementu, a nie prostego doklejenia jednego zdania za drugim.

Rozszerzenie: przyimki i całe zdarzenia

Przyimek może pozostać na końcu: the person who I spoke to. W formalniejszym stylu spotkasz the person to whom I spoke. Po przyimku odnoszącym się do rzeczy używamy which, nie that. Dopasuj rejestr do wypowiedzi; wersja z przyimkiem na końcu nie jest sama w sobie błędem.

• The house in which we stayed was small.Dom, w którym się zatrzymaliśmy, był mały.

• She missed the train, which upset her.Spóźniła się na pociąg, co ją zdenerwowało.

W drugim przykładzie which może odnosić się do całego poprzedniego zdarzenia. Nie opisuje cechy pociągu: to fakt spóźnienia ją zdenerwował. Takie odniesienie zwykle wydzielamy przecinkiem. Jeżeli możliwe są dwie interpretacje, przeformułuj zdanie i nazwij przyczynę emocji wprost, zamiast liczyć na domysł czytelnika.

Rozszerzenie: skracanie wymaga kontroli

Czasem people who are waiting można skrócić do people waiting, a documents which were signed do documents signed. Nie oznacza to, że dowolne zdanie względne można skrócić przez skasowanie kilku słów. Forma -ing zwykle sugeruje relację czynną, a imiesłów bierny relację bierną. Zachowaj wykonawcę i potrzebną informację o czasie.

• People waiting outside can come in.Osoby czekające na zewnątrz mogą wejść.

• The documents signed yesterday are on my desk.Dokumenty podpisane wczoraj leżą na moim biurku.

Przy samokontroli nazwij opisywany rzeczownik, zdecyduj, czy informacja identyfikuje, sprawdź rolę zaimka i ewentualne przecinki. Następnie usuń zdublowane he, she lub it. W transformacji zachowuj dokładnie zakres: zdanie o niektórych uczniach nie powinno po dodaniu przecinków zmienić się w informację o wszystkich.

Rozwiązanie krok po kroku

Łączysz I bought a camera i The camera takes excellent photos. Wspólny element to camera. Chcesz wskazać jej cechę w definiującym opisie. Camera jest podmiotem takes, więc wybierasz which albo that i zachowujesz je: I bought a camera that takes excellent photos. Nie usuwaj that, ponieważ w tej części pełni funkcję podmiotu. Nie dodawaj it przed takes. Gdyby drugie zdanie brzmiało You recommended the camera, można by napisać I bought the camera you recommended, bo podmiot you pozostaje.

Typowe błędy

Quiz i zadania poniżej stanowią autorski trening językowy.